تبلیغات
دنیای زیر زمین
 
دنیای زیر زمین
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : شاهپور امرالهی
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
این وبلاگ برای انتشار مطالب و مباحث جاری در گروه تلگرامی دنیای زیر زمین تهیه شده و برای استاده عمومی منظور شده است.
برای عضویت در گروه تلگرامی در بخش کامنت ها پیام خصوصی درج کنید.

مرامنامه و معرفی گروه دنیای زیر زمین

این گروه در تلگرام با هدف آموزش از پایه و تبادل دانش و آگاهی غارشناسی تشکیل شده است.

به تعریف موسسین گروه "غارنوردی" بخشی از غارشناسی محسوب می شود و غارنوردی ورزشی فعالیت در غارهای عمودی را شامل می گردد.

به زبان ساده شعار ما برای غارشناسی
اینست:
جستجو میکنیم،
تحقیق میکنیم،
حفاظت میکنیم.
که در پست های گروه برای اعضا در مورد آنها مفصل توضیح داده خواهد شد.

عضویت افراد جدید در گروه با دعوت اعضا یا درخواست خود شخص انجام می شود یعنی لینک گروه منتشر نمی شود. اما افراد می توانند از همه سطوح علمی و فنی در آن عضو باشند. 
هر عضو جدید باید قبل از عضویت این متن را خوانده و از مفاد آن مطلع باشد.

گروه به کمک چند گرداننده شناخته شده اداره می شود.
 اضافه شدن افراد جدید باید توسط گردانندگان انجام شود نه اعضای عادی.
مشکلات، شکایات، سوالات و موارد غیر قابل درک در چت خصوصی با گردانندگان گروه در میان گذاشته می شود.

نام گردانندگان فعلی:
1- جلال زارعی-کرج
2- آبتین محب-نیشابور
3- شاهپور امرالهی-شیراز
4- سارا عدالتیان- مشهد
5- بهار زنگی بند-سنندج
6 - زینب یوسفی پور- کرمان
7- هلاله ناطقه-رشت

اعضای عادی با ارایه درخواست به آنها می توانند داوطلب گرداننده شدن باشند که بعد از شور گروه گرداننده و تایید انجام خواهد شد.

شرایط افراد داوطلب یا معرفی شده برای عضویت:
* علاقمندی و کنجکاوی در مورد غارها و دانش مربوط به آنها.
 * شرکت در برنامه ها و فعالیت های مربوط به غار.
* آشنایی کامل و رعایت قوانین گروه.
* آشنایی با حداقل یکی از اعضا.
* صبور بودن در مورد عضویت و حضور داخل گروه.
* احساس مسولیت در قبال طبیعت جاندار و بیجان غارها و جدیت در فعالیت های مربوط به غار.
* اشتراک گذاری دانش و تجربه شخصی برای دیگر اعضا.
* رعایت قوانین جاری کشور.

موارد آموزشی گوناگون مثل تکنیک های فنی برای افزایش آگاهی اعضا منتشر خواهد شد، اعضا می توانند این موارد را مورد توجه قرار داده و در آینده به کار ببرند اما اگر مشکلی در حین عمل به پیشنهادات و توصیه ها و آموزش های داخل گروه در کار واقعی برای کسی رخ بدهد ادمین ها و اعضا مسولیتی در این زمینه بر گردن ندارند.
اظهار نظرها و عقاید مطرح شونده توسط تمام اعضا با مسولیت خود شان منتشر می شود و مسول آن هستند و اعضا برای برداشت مفهوم شخصا آزاد هستند.

افرادی که به قوانین گروه احترام نگذارند بعد از سه اخطار از گروه حذف خواهند شد.

در ضمن گفتگویی موضوعی بصورت محدود هفتگی یا روزانه هم بصورت متمرکز در یک موضوع خواهیم داشت که در پایان زمان, آن مبحث جمع بندی گردیده و بر روی وبلاگ گروه به آدرس www.undergroundworld.mihanblog.com قرار می گیرد. اعضا می توانند مباحث آینده را پیشنهاد دهند.

ضمنا اعضا می توانند برای ارسال پستهای خارج از موضوع جاری مثل اخبار، اطلاعیه، درخواست، احوال پرسی و... از زمان دومرحله ای در نظر گرفته شده به مدت نیم ساعت در ساعات 9 و 21 که ارسال هر پستی در چهار چوب ارتباط با غار آزاد است استفاده نمایند.

اصل مهمی در نتیکت وجود دارد و اینست که ما در برابر هر بایت اینترنتی که از دیگران بخاطر ارسالی هایمان مصرف می شود، مسئولیم پس:

 
Smile
clean word remove format superscript Subscript Cut Copy Paste Horizontal Rule Ordered List Unordered List Outdent Indent Insert Link Remove Link
Undo Redo Bold Italic Underline strikethrough Align Right Center چینش چپ Justify Full Justify Full Justify Full
Text Color
Background Color
Add Image
Insert Table
Insert Aparat




نوع مطلب : درباره ما، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

       نظرات
چهارشنبه 2 دی 1394
جلال زارعی

ن مبحث در باره افسانه ها و باورهای محلی در باره غارها در گروه تلگرامی دنیای زیر زمین انجام شده است.

برای عضویت در این گروه در وبلاگ مربوط به آن پیام خصوصی درج کنید.


فایل متن کامل مبحث افسانه ها و باورهای محلی در غار

مرامنامه و معرفی گروه دنیای زیر زمین

 

این گروه در تلگرام با هدف آموزش از پایه و تبادل دانش و آگاهی غارشناسی تشکیل شده است.

 

به تعریف موسسین گروه "غارنوردی" بخشی از غارشناسی محسوب می شود و غارنوردی ورزشی فعالیت در غارهای عمودی را شامل می گردد.

 

به زبان ساده شعار ما برای غارشناسی

اینست:

جستجو میکنیم،

تحقیق میکنیم،

حفاظت میکنیم.

که در پست های گروه برای اعضا در مورد آنها مفصل توضیح داده خواهد شد.

 

عضویت افراد جدید در گروه با دعوت اعضا یا درخواست خود شخص انجام می شود یعنی لینک گروه منتشر نمی شود. اما افراد می توانند از همه سطوح علمی و فنی در آن عضو باشند.

هر عضو جدید باید قبل از عضویت این متن را خوانده و از مفاد آن مطلع باشد.

 

گروه به کمک چند گرداننده شناخته شده اداره می شود.

 اضافه شدن افراد جدید باید توسط گردانندگان انجام شود نه اعضای عادی.

مشکلات، شکایات، سوالات و موارد غیر قابل درک در چت خصوصی با گردانندگان گروه در میان گذاشته می شود.

 

نام گردانندگان فعلی:

1- جلال زارعی-کرج

2- آبتین محب-نیشابور

3- شاهپور امرالهی-شیراز

4- سارا عدالتیان- مشهد

5- بهار زنگی بند-سنندج

6 - زینب یوسفی پور- کرمان

7- هلاله ناطقه-رشت

 

اعضای عادی با ارایه درخواست به آنها می توانند داوطلب گرداننده شدن باشند که بعد از شور گروه گرداننده و تایید انجام خواهد شد.

 

شرایط افراد داوطلب یا معرفی شده برای عضویت:

* علاقمندی و کنجکاوی در مورد غارها و دانش مربوط به آنها.

 * شرکت در برنامه ها و فعالیت های مربوط به غار.

* آشنایی کامل و رعایت قوانین گروه.

* آشنایی با حداقل یکی از اعضا.

* صبور بودن در مورد عضویت و حضور داخل گروه.

* احساس مسولیت در قبال طبیعت جاندار و بیجان غارها و جدیت در فعالیت های مربوط به غار.

* اشتراک گذاری دانش و تجربه شخصی برای دیگر اعضا.

* رعایت قوانین جاری کشور.

 

موارد آموزشی گوناگون مثل تکنیک های فنی برای افزایش آگاهی اعضا منتشر خواهد شد، اعضا می توانند این موارد را مورد توجه قرار داده و در آینده به کار ببرند اما اگر مشکلی در حین عمل به پیشنهادات و توصیه ها و آموزش های داخل گروه در کار واقعی برای کسی رخ بدهد ادمین ها و اعضا مسولیتی در این زمینه بر گردن ندارند.

اظهار نظرها و عقاید مطرح شونده توسط تمام اعضا با مسولیت خود شان منتشر می شود و مسول آن هستند و اعضا برای برداشت مفهوم شخصا آزاد هستند.

 

افرادی که به قوانین گروه احترام نگذارند بعد از سه اخطار از گروه حذف خواهند شد.

 

در ضمن گفتگویی موضوعی بصورت محدود هفتگی یا روزانه هم بصورت متمرکز در یک موضوع خواهیم داشت که در پایان زمان, آن مبحث جمع بندی گردیده و بر روی وبلاگ گروه به آدرس www.undergroundworld.mihanblog.com قرار می گیرد. اعضا می توانند مباحث آینده را پیشنهاد دهند.

 

ضمنا اعضا می توانند برای ارسال پستهای خارج از موضوع جاری مثل اخبار، اطلاعیه، درخواست، احوال پرسی و... از زمان دومرحله ای در نظر گرفته شده به مدت نیم ساعت در ساعات 9 و 21 که ارسال هر پستی در چهار چوب ارتباط با غار آزاد است استفاده نمایند.

 

اصل مهمی در نتیکت وجود دارد و اینست که ما در برابر هر بایت اینترنتی که از دیگران بخاطر ارسالی هایمان مصرف می شود، مسئولیم پس:

 

 



نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

       نظرات
چهارشنبه 2 دی 1394
جلال زارعی

این مطالب در گروه تلگرامی دنیای زیر زمین مورد بحث و انتشار قرار گرفته اند.

برای عضویت در گروه تلگرامی در بخش کامنت پیام خصوصی بفرستید.


فایل متن کامل دو مبحث مبانی امداد نجات و امداد و نجات در غار


مرامنامه و معرفی گروه دنیای زیر زمین


این گروه در تلگرام با هدف آموزش از پایه و تبادل دانش و آگاهی غارشناسی تشکیل شده است.


به تعریف موسسین گروه "غارنوردی" بخشی از غارشناسی محسوب می شود و غارنوردی ورزشی فعالیت در غارهای عمودی را شامل می گردد.


به زبان ساده شعار ما برای غارشناسی

اینست:

جستجو میکنیم،

تحقیق میکنیم،

حفاظت میکنیم.

که در پست های گروه برای اعضا در مورد آنها مفصل توضیح داده خواهد شد.


عضویت افراد جدید در گروه با دعوت اعضا یا درخواست خود شخص انجام می شود یعنی لینک گروه منتشر نمی شود. اما افراد می توانند از همه سطوح علمی و فنی در آن عضو باشند. 

هر عضو جدید باید قبل از عضویت این متن را خوانده و از مفاد آن مطلع باشد.


گروه به کمک چند گرداننده شناخته شده اداره می شود.

 اضافه شدن افراد جدید باید توسط گردانندگان انجام شود نه اعضای عادی.

مشکلات، شکایات، سوالات و موارد غیر قابل درک در چت خصوصی با گردانندگان گروه در میان گذاشته می شود.


نام گردانندگان فعلی:

1- جلال زارعی-کرج

2- آبتین محب-نیشابور

3- شاهپور امرالهی-شیراز

4- سارا عدالتیان- مشهد

5- بهار زنگی بند-سنندج

6 - زینب یوسفی پور- کرمان

7- هلاله ناطقه-رشت


اعضای عادی با ارایه درخواست به آنها می توانند داوطلب گرداننده شدن باشند که بعد از شور گروه گرداننده و تایید انجام خواهد شد.


شرایط افراد داوطلب یا معرفی شده برای عضویت:

* علاقمندی و کنجکاوی در مورد غارها و دانش مربوط به آنها.

 * شرکت در برنامه ها و فعالیت های مربوط به غار.

* آشنایی کامل و رعایت قوانین گروه.

* آشنایی با حداقل یکی از اعضا.

* صبور بودن در مورد عضویت و حضور داخل گروه.

* احساس مسولیت در قبال طبیعت جاندار و بیجان غارها و جدیت در فعالیت های مربوط به غار.

* اشتراک گذاری دانش و تجربه شخصی برای دیگر اعضا.

* رعایت قوانین جاری کشور.


موارد آموزشی گوناگون مثل تکنیک های فنی برای افزایش آگاهی اعضا منتشر خواهد شد، اعضا می توانند این موارد را مورد توجه قرار داده و در آینده به کار ببرند اما اگر مشکلی در حین عمل به پیشنهادات و توصیه ها و آموزش های داخل گروه در کار واقعی برای کسی رخ بدهد ادمین ها و اعضا مسولیتی در این زمینه بر گردن ندارند.

اظهار نظرها و عقاید مطرح شونده توسط تمام اعضا با مسولیت خود شان منتشر می شود و مسول آن هستند و اعضا برای برداشت مفهوم شخصا آزاد هستند.


افرادی که به قوانین گروه احترام نگذارند بعد از سه اخطار از گروه حذف خواهند شد.


در ضمن گفتگویی موضوعی بصورت محدود هفتگی یا روزانه هم بصورت متمرکز در یک موضوع خواهیم داشت که در پایان زمان, آن مبحث جمع بندی گردیده و بر روی وبلاگ گروه به آدرس www.undergroundworld.mihanblog.com قرار می گیرد. اعضا می توانند مباحث آینده را پیشنهاد دهند.


ضمنا اعضا می توانند برای ارسال پستهای خارج از موضوع جاری مثل اخبار، اطلاعیه، درخواست، احوال پرسی و... از زمان دومرحله ای در نظر گرفته شده به مدت نیم ساعت در ساعات 9 و 21 که ارسال هر پستی در چهار چوب ارتباط با غار آزاد است استفاده نمایند.


اصل مهمی در نتیکت وجود دارد و اینست که ما در برابر هر بایت اینترنتی که از دیگران بخاطر ارسالی هایمان مصرف می شود، مسئولیم پس:


 





نوع مطلب : امداد و نجات در غار، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

       نظرات
چهارشنبه 2 دی 1394
جلال زارعی

تاریخچه ای از علم غارشناسی و زیست شناسی غار

در بسیاری از کتاب ها، نویسندگان تاریخچه ای مختصر و یا کامل از رویدادهای مهم تاریخی در ارتباط با شاخه ای از دانشی که کار می کنند را بیان می کنند. بسیاری کتاب ها به طور کامل به این مهم می پردازند. این ضروری است که بدانیم چرا غارشناسی(Speleology)  و زیست شناسی  غار (Biospeleology) به طور کلی به عنوان رشته های علمی و مستقل درآمده اند. البته به دلایلی درک کافی و لازم از تاریخچه این علوم نداریم ولی بخش های مهم و اصلی تاریخچه زیست شناسی غار را بیان می کنیم. 
علم غارشناسی را Speleology و علم زیست شناسی غار را Biospeleology می گویند. تا سال 1895مطالعاتی پراکنده در مورد غارها صورت گرفته بود ولی در این سال یک جغرافیدان فرانسوی به نام  Edward Alfred Martel اولین سازمان رسمی غارشناسی را در جهان بنیان نهاد، وی به عنوان پدر غارشناسی مدرن شناخته می شود. واژهSpeleology نیز اولین بار توسط وی بکار برده شد که به زبان فرانسوی و به صورت Spéléologie بود و بعداٌ به صورت انگلیسی درآمد. در برخی منابع قدیمی انگلیسی از واژه Caveology و در سال 1889 آلفرد مارتل فرانسوی از واژه Grottologie استفاده کرده اند ولی علم غارشناسی امروزه به عنوان Speleology شناخته  می شود. در سال 1904 یک زیست شناس فرانسوی به نام  Armand Vire واژه فرانسوی Biospeleologi را به کار برد. وی تز دکترای خود را در سال 1899 بر روی فون غار نوشت و یک آزمایشگاه زیرزمینی در پاریس تاسیس کرد.
دو جانورشناس به تثبیت زیست شناسی غار به عنوان یک علم کمک زیادی کردند و ویژگی های متمایز زیادی به آن دادند. طبیعی دان رومانیایی به نام Emil Racovitza  و یک حشره شناس فرانسوی به نام Rene Gabraiel Jeannel  در سال 1907 زیست شناسی غار را به عنوان علمی مستقل مطرح کردند. این دو، غارهای زیادی را کاوش کردند و تعداد زیادی از جانوران غارزی را گزارش دادند. راکوویتزا در نشریات خود به زیست شناسی غار پرداخت. زیست شناسان در طی این سالها به بیان ویژگی های موجودات غارزی در نوشته های خود پرداختند، از سازش هایشان با محیط غار گفتند و تکاملشان را بررسی کردند. Jeannel فرانسوی قاب بالان غارهای اروپا و آفریقا را مورد مطالعه قرار داد. او و راکوویتزا در سال  1907 مجله Biospeleologica را پایه ریزی کردند و در سال 1926 فون غارزیان فرانسه را منتشر کردند.
واژه های Troglobite و Troglophile اولین بار در سال 1854 توسط Schiner به کار برده شد. واژه Trogloxene اولین بار توسط Racovitza به کار برده شد و  در واقع جایگزین واژه ی  accidental or occasional guest  شد که توسط Schiner در سال 1854 به کار برده شده بود.در واقع تقسیم بندی جانوران غارزی به این سه گروه توسط این دو زیست شناس صورت گرفت .اولین جانور تروگلوبیت که به صورت علمی بررسی شد سمندر کور اروپایی Proteus anguinus    بود که در غاری در اسلوونی کشف شد و توسط Laurenti در سال 1768 توصیف شد.
اولین بی مهره تروگلوبیت که به صورت علمی بررسی شد یک قاب بال بدون چشم و جالب به نام  Leptodirus hochenwartii  بود که در غاری در اسلوونی کشف شد و توسط Schmidt در سال 1832 توصیف شد.
در قرن 19 طبیعی دانان مختلفی از اروپا و آمریکا به فون غار علاقمند شدند. در ابتدای قرن بیستم با تحقیقات سیستماتیکی راکوویتزا و همکاران در مورد غارها، زیست شناسی غار مدرن در اروپا پیشرفت شایانی کرد. در اواسط قرن بیستم پیشرفت های قابل توجهی در تاکسونومی، اکولوژی و فیزیولوژی جانوران غارزی در غارهای اروپا و آمریکای شمالی بدست آمد و اطلاعات موجود در دو  کلید خلاصه شدند: A. Vandel's  “Biospeleologie”(1964)   مونوگراف و دیگری هم T. C. Barr's  “Cave ecology and the evolution of troglobites”(1968) .
در سال های بعد نیز مطالعات ژنتیکی روی تروگلوبیت ها انجام شد( با تکنیک ژل الکتروفورز) همچنین تکامل این غارزیان مورد بررسی بیشتر قرار گرفت  .

تقسیم فضای غار از دهانه تا انتها بر اساس روشنایی و ارتباط با محیط بیرون


یک سیستم غار اگر به اندازه کافی بزرگ باشد بر اساس سطح نوری که دریافت می کند به سه ناحیه تقسیم می شود :

ناحیه روشن یا ورودی  Photic (Light) zone or Entrance (Endogean)
ناحیه ابتدایی غار که در بیشتر طول روز نور خورشید را دریافت می کند و به بیانی دیگر قسمت هایی كه از طریق دهانه، شكاف ها و درزها، تراوش آب های زیرزمینی و تخریب و ایجاد شكاف به واسطه پیش آمدن ریشه گیاهان خارج از غار، با خاك و هوای بیرون و سطح زمین در تعامل هستند.

ناحیه گرگ و میش (Parahypogean) Twilight zone
ناحیه ای حد وسط دو ناحیه تاریک و روشن غار که مقدار اندکی نور از بیرون غار به صورت غیر مستقیم دریافت می کند یا مناطق آستانه یا نزدیك به دهانه غار كه تا آخرین مکان های نفوذ نور ادامه دارد.

ناحیه تاریک(Hypogean) Aphotic (Dark) zone  
ناحیه انتهایی غار که هیچ گونه نوری دریافت نمی کند و محیط حقیقی غار است. این محیط می تواند به طور منظم از طریق باد و آب های زیرزمینی یا مهاجرت های حیوانات با محیط خارج در ارتباط باشد یا اینکه محیطی کاملاً جداشده باشد. این ناحیه در زیر زمین می تواند عمیق و از نظر اکولوژیکی مستقل باشد در اینجا منبع اصلی انرژی یعنی نور خورشید وجود ندارد اما انرژی شیمیایی آزاد شده از سنگ آهک و دیگر مواد معدنی بوسیله باکتری های chemoautotrophic، انرژی اولیه این محیط را تولید می کند

 
سه ناحیه غار از ابتدا تا انتهای آن

  ویژگی های غار
اصولاً غارها اكوسیستم های خاصی دارند و در مقایسه با محیط بیرون، در آنها شرایط ویژه و متفاوتی حاکم است. مثلاً از نظر ویژگی های هوا مانند میزان اکسیژن، دی اکسید کربن، رطوبت، ویژگی های خاک، آب، منابع و میزان انرژی، میزان نور در نقاط مختلف غار (از نور کم در ابتدای غار تا تاریکی مطلق در محیط حقیقی غار) و از نظر موجوداتی که در غار زندگی می کنند با محیط بیرون متفاوتند. در ارتباط با ویژگی های غار، در طی مراحل تکامل، سازش هایی در جانوران غارزی ایجاد شده و با توجه به این سازش ها، این جانوران به گروه هایی تقسیم شده اند که در این فصل به آنها اشاره می کنیم. در کل محیط غار محیط نسبتاً پایداری است.

تاریکی
ویژگی اصلی غارها تاریکی است. در غار به جز ابتدای آن و مکانهایی که از طریق درزها نور در آنجا نفوذ می کند، نوری وجود ندارد. در محیط حقیقی غار تاریکی مطلق است و هیچگونه نوری نفوذ ندارد. سازش های اصلی جانوران غارزی واقعی نیز در ارتباط با این محیط و تاریکی آن شکل گرفته است.

هوای غار
ترکیب هوای غار در مقایسه با هوای بیرون متفاوت است. هوای موجود در غار معمولاً مقدار اکسیژن کمی دارد به جز غارهایی که چند دهانه دارند و دائماً با هوای بیرون در تعامل هستند. رطوبت هوای غار معمولاً بالاست. محیط غار در تابستان خنک تر و در زمستان گرم تر از محیط بیرون است و در طول سال تقریباً ویژگی های ثابتی دارد. البته میزان آب ورودی و خروجی غار بر اساس فصل بارش در طول سال می تواند بسیار متفاوت باشد.

منابع انرژی و تغذیه در غار
در مورد ساختار اکوسیستم و انتقال انرژی در غار مطالعات کمی انجام شده است. در محیط غار نور وجود ندارد بنابر این تولید کننده های آن گیاهان سبز نیستند و فتوسنتزی صورت نمی گیرد. البته در قسمت ابتدای غار که تا حدی نور دریافت می کند و با خاک و هوای بیرون در تعامل است شرایط فرق می کند. ولی در ناحیه تاریک آن شرایط با محیط بیرون کاملاً متفاوت است. انرژی اولیه این محیط شامل انرژی شیمیایی آزادشده از سنگ آهک و دیگر مواد معدنی به وسیله باکتری های شیمیواتوتروف می باشد.
منابع انرژی، میزان و کیفیت آن در داخل با بیرون غار متفاوت است. عمده منابع غذایی مورد استفاده در غار به نحوی از بیرون وارد غار شده اند. آب ورودی به غار حاوی مواد مهمی است و برخی مواقع  مواد آلی، لاشه ی انواع موجودات و بقایای گیاهی را وارد غار می کند. ریشه گیاهانی که وارد غار شده اند نقش مهمی در تأمین انرژی برخی غارزیان دارند. باد و نیروی جاذبه در ورود مواد غذایی به غار مؤثرند.

یکی از منابع مهم انرژی در غارها، گوآنوی (فضولات) خفاش ها می باشد که نقش بسیار مهمی در اکولوژی بسیاری از غارها دارد. بسیاری از موجودات از این فضولات تغذیه می کنند، بر روی آنها کلنی تشکیل می دهند، موجودات شکارگر در این گوآنوها (فضولات) به شکار می پردازند. فضولات انواع جانوران دیگر غار (پرندگان، تشی، جیرجیرک و...) منبع غذایی مهمی می باشند. به علاوه در غار رابطه های شکارگری نیز به همان خوبی محیط خارج وجود دارد (سمندرها، ماهی ها، سخت پوستان، حشرات، عنکبوت ها، عقربهای کاذب، صدپاها، هیره ها و سایر شکارگران). رابطه های انگلی نیز وجود دارد (انواع انگل های خارجی روی بدن خفاش ها). لاشه جانورانی که در غار می میرند نیز منبع غذایی مهمی است. تخم انواع جانوران نیز مورد استفاده برخی گروه های دیگر قرار می گیرد. برخی جانوران مثلاً سمندر غارزی قادر اند در شرایط کمبود شدید غذا، بافت های بدن خود را مصرف کرده انرژی کسب کنند. در مجموع، غار محیطی با میزان و تنوع غذایی پایین است ((oligotrophic ، (البته استثنائاتی هم وجود دارد) و غارزیان سازش هایی در این زمینه پیدا کرده اند.

تنوع زیستی در غار
سالهای زیادی به غارها به عنوان اکوسیستم های فقیر از نظر تنوع زیستی و بیومس نگاه می شد. این دید ناشی از این امر بود که غارها را به عنوان محیطی فاقد تولید اولیه و دارای محدودیت فضا در نظر می گرفتند. علاوه بر این بسیاری از مطالعات در این خصوص در عرض های جغرافیایی  معتدل انجام شده اند که غارهای این مناطق در مقایسه با نواحی تروپیکال تنوع زیستی پایینی دارند. در اینجا نشان می دهیم که انواع موجودات بسیاری در این نوع اکوسیستم وجود دارند و نقش بسیاری از این ارگانیسم ها بسیار بهتر از گذشته شناخته شده است.

باکتری ها  (Bacteria)
جلبک ها (سیانوباکتریا) Algae (including Cyanobacteria)
قارچ ها (Fungi)
گل سنگ ها  (Lichens)
گیاهان(Plants)

انواع مختلف گیاهان در غار یافت می شود. (خزه، سرخس، گیاهان دانه دار) . این گروه را می توان در مناطقی از غار که تاحدودی نور نفوذ می کند یافت. برخی از آنها سازگاری هایی برای استفاده حداکثر از نور یافته اند، مثلاً سلولهای تخصص یافته ای که به عنوان لنز برای متمرکز کردن نور روی کلروپلاست عمل می کنند. گیاهان به طریق مختلف وارد غار می شوند، مثلاً بذر آنها توسط آب ها و یا سایر حیوانات وارد می شود. چون بقایای مواد گیاهی محیط اطراف در غار به خوبی حفظ می شود متخصصین می توانند بر اساس آن تاریخچه پوشش گیاهی منطقه را بررسی کنند.

پروتوزوآ  (Protozoan)
پروتوزوآها موجودات تک سلولی هستند که گاهی اوقات کلنی تشکیل می دهند. این گروه شامل پنج شاخه زیر است: Mastigophora یا Flegellata ، Sarcodina ، Ciliophora ، Opalinida و . Sporozoa تا کنون گونه های زیادی از این گروه، از غارهای جهان گزارش شده است.

اسفنج ها (Porifera)
یکی از منابع اطلاعاتی شگفت آور در مورد اکولوژی غار از یک گروه جانوری پنهان بدست آمده است : اسفنج ها. ده ها گونه از اسفنج ها در غارها یافت شده اند (بیشتر غارهای دریایی). تنها گونه  یافت شده از آب های شیرین Euanapis subterraneus از Demospongia  می باشد که از غاری در کرواسی گزارش شده است. اهمیت بررسی اسفنج های غار برای پی بردن به این موارد است:

خاستگاه تکاملی آنها، انعطاف پذیری فنوتیپی اسفنج ها و اکولوژی آنها .

مرجانها (Cnidarians)  
بیش از  ده هزار گونه مرجان در اقیانوس ها وجود دارد، از آب های تروپیکال تا قطبی، از حالات شناور با زندگی آزاد تا متصل به بستر و حتی ایجاد کننده نقب در ماسه ها. برخی گونه ها در آب شیرین یافت می شوند، برخی نمونه ها از غار های دریایی گزارش شده اند. برخی از آنها ایجاد نقب می کنند و برخی زندگی کاملاً مرموزی دارند. یک گونه غیر معمول ساکن غار دارای لوله های پریدرمی شفاف در فرم پولیپ است. انعطاف پذیری فنوتیپی بالایی دارد و فقط دارای جنس ماده است و از طریق بکرزایی تولیدمثل می کند. چرخه زندگی کوتاه دارد که احتمالاَ برای انطباق با محیط غار است.

کرم های پهن  (Platyhelminthes)
این گروه دو فرم آزاد و انگلی دارد که از هر دو فرم نزدیک به دویست گونه در غارهای دنیا یافت شده است (عمدتاً پلاناریا). آنها شامل گونه های دریایی و آب شیرین هستند. برخی detritivorous ، بسیاریnecrophagous  و برخی هم انگل هستند. از آنها کور و بدون رنگدانه هستند. بسیاری پلاناریاهای غار به عنوان غذایی برای ماهی غار، خرچنگ و سمندرها مورد استفاده قرار می گیرند. برخی از این کرم ها توسط انگل های تک یاخته آلوده می شوند.

کرم های روبانی (Nemertina)

موی شکمان یا گاستروتریکا (Gastrotricha)
اینها یک گروه کوچک جانوران کرمی شکل آبزی با زندگی آزاد هستند که حدود چهارصدوپنجاه گونه شناخته شده دارند. این گروه به خصوص در غارها بسیار کم مطالعه شده اند. در حقیقت اولین گونه این جانوران از غارها در سال 2006 گزارش شد. 

خاربرسران (Kinorhyncha)
این گروه کرم های بسیار کوچک با کمتر از یک میلی متر طول هستند که در لایه های گلی بستر دریا ایجاد نقب می کنند. از این شاخه تا کنون 150 گونه شناسایی شده است که دو گونه در غارهای دریایی یافت شده اند.

کرم های گرد (Nematoda)
تا کنون حدود 20هزار گونه از این گروه توصیف شده که برخی محققین تا 500 هزار گونه برای اینها پیش بینی می کنند. این کرم ها هر دو فرم آزادزی (خشکی زی و آبزی) و انگل (حتی در انسان) را دارند. حدود 20 گونه از غارها گزارش شده اند. نماتودها می توانند بخش مهمی از چرخه غذایی در غار باشند. برخی نماتودها از باکتری های موجود در گوآنوی خفاش تغذیه می کنند. این نماتودها توسط مایت ها و بندپایان دیگر مصرف می شود. بیش از 50 درصد از رژیم غذایی نوعی ماهی غار در ایالت کنتاکی و تنسی را نماتودها تشکیل می دهند. نماتود ها می توانند به عنوان انگل برای جانوران غار و همچنین به عنوان Saprotrophs باشند. برخی نماتود ها همراه میزبان تروگلوفیل وارد  غار می شوند. برای مثال برخی نماتود ها از دستگاه گوارشی و ادراری ماهی غار و سمندر یافت شده اند.

کرم های حلقوی (Annelida)
 این گروه شامل پرتاران (Polychaeta) ، کم تاران (Oligochaeta) و زالوها (Hirudinea) می باشد. بسیاری آزادزی و برخی هم دارای زندگی انگلی هستند. تاکنون حدود 15 هزار آنلید شناسایی شده که نزدیک 200 گونه آن از محیط های غار توصیف شده اند. برخی زالوهای غار درجاتی از کاهش رنگدانه ها و چشم (حتی بدون رنگدانه و بدون چشم) را نشان می دهند.

نرم تنان   (Mollusca)
نرم تنان یک شاخه بسیار بزرگ و متنوع می باشد که از دیدگاه اکولوژیکی طی میلیون ها سال بسیار موفق بوده اند. حدود 200 هزار گونه ی توصیف شده و بسیاری نیز توصیف نشده دارند که گونه های متعددی نیز در غارها یافت شده اند. از دو رده شکم پایان600گونه (اکثراً آب شیرین) و دوکفه ای ها60 گونه (عمدتاً دریایی) غارزی گزارش شده اند. بسیاری از این ها دارای صدف یا بدن شفاف و بدون رنگدانه و پوسته نازک  هستند. در برخی شکم پایان چشم ها کاملاً تحلیل رفته اند.

بازوپایان  (Brachiopoda)
بازوپایان جانورانی صدف دار با دو کفه هستند که با وجود شباهت ظاهری به دو کفه ای ها، واقعاً مربوط به نرم تنان نیستند همه آنها دریایی هستند، از این گروه 300 گونه شناخته شده که چند گونه مربوط به غارهای زیردریایی است.

جانوران خزه ای (moss animals) Bryozoa
این گروه به عنوان جانوران خزه ای یا فرش دریا شناخته می شوند، بسیار کوچک هستند، کلنی تشکیل می دهند و بر روی سطوح سخت رشد می کنند. اکثراً در آب های گرم و دریایی سراسر جهان و برخی هم در آب شیرین یافت می شوند حدود 5هزار گونه شناخته شده دارند که تعداد کمی نیز از غارها گزارش شده اند.  

سخت پوستان (Crustacea)
سخت پوستان زیرشاخه ای بزرگ از شاخه بند پایان است که تا سال 2006 ،52 هزار گونه دریایی، آب شیرینی و خاکزی از آنها توصیف شده است. از شش رده سخت پوستان تاکنون از پنج رده ی آنها نمونه های غارزی گزارش شده اند (بیش از 2600 گونه) که بیشترین تعداد مربوط به جورپایان  و دوجورپایان  بوده است. این سخت پوستان غارزی برخی ویژگیهای تروگلومورفیک مانند از دست دادن دستگاه بینایی، کاهش و فقدان رنگدانه ها و افزایش طول زوائد بدن را نشان می دهند.

کلیسرداران  (Arachnids and their relatives) Chelicerata
زیرشاخه کلیسرداران از شاخه بندپایان شامل پنج رده است که دو رده Eurypterida  یا عقرب های دریایی و  Chasmataspidida منقرض شده اند. سه رده دیگر شامل  Pycnogonida یا عنکبوت های دریایی،Xiphosura  یا خرچنگ نعل اسبی و رده سوم که Arachnida یا عنکبوتیان می باشند. عنکبوتیان شامل عنکبوت ها، عقرب ها، عقرب های کاذب، رتیل ها، کنه ها و هیره ها (مایت ها) و چند راسته دیگر می باشد. در زیرشاخه کلیسر داران، فقط از رده عنکبوتیان نمونه های غارزی یافت شده است. بسیاری از این غارزیان فاقد چشم هستند، بدنی شفاف دارند و دارای زوائد و موهای حسی بسیاری هستند.

کرم های مخملی (Onychophora)
ناخن داران شاخه ای بسیار جالب از موجودات بی مهره را شامل می شود که به عنوان اجداد بندپایان در نظر گرفته می شوند حدود 200 گونه از این گروه توصیف شده است. تعداد کمی از آنها از محیط غار گزارش شده اند که چشم های کاهش یافته دارند و فاقد رنگدانه هستند.  

خرسک های آبی (Tardigrada)
از این شاخه حدود هزار گونه شناخته شده است. موجودات میکروسکپی با کمتر از یک میلی متر طول می باشند. در آب های شیرین و دریایی و محیط های خاکی در ارتباط با خزه ها و گل سنگ ها یافت می شوند. چندین گونه از این ها از غارهای دریایی شناسایی شده اند صدپایان و هزارپایان (millipedes and centipedes) Myriapoda میریاپودا زیرشاخه ای از بندپایان است که بدنشان کرمی شکل بوده و چندین زوج پا دارند. از این گروه 13هزار گونه توصیف شده که اکثراً
در ارتباط با مواد در حال فساد هستند. برخی نیز شکارچیان شبانه هستند. تا کنون حدود 300گونه از آنها از غارها توصیف شده اند. این زیر شاخه به 4 رده تقسیم می شود:

Chilopoda (a یا صدپایان (60 گونه غارزی) ،
Diplopoda (bیا هزارپایان (200 گونه غارزی)
Pauropoda (c یا بندپایان شبه صدپا (2 یا بیشتر گونه غارزی)،
Symphyla (dیا صدپای باغ (4 گونه غارزی).

این گروه ها ویژگی های تروگلومورفیک را نشان می دهند.

حشرات (Insecta)
حشرات با بیش از یک میلیون گونه شناخته شده و چند میلیون گونه ناشناخته متنوع ترین گروه جانوری می باشند که بیش از 30 راسته با 700 خانواده را شامل می شوند. بسیاری از حشرات در محیط های زیر زمینی به خوبی حضور دارند. حشرات غارزی حقیقی فاقد چشم بوده و بسیاری از آنها بدنی شفاف دارند. آنتن ها و پاها طویل شده اند و موهای حسی فراوانی دارند تا محیط تاریک  غار را به خوبی درک کنند .  در اکثر کتاب های زیست شناسی غار به خوبی به این گروه توجه شده است و انواع راسته های غارزی حشرات معرفی شده اند که در این مبحث نمی گنجد.

ماهی ها (Fishes)
حدود 28هزار گونه ماهی شناخته شده است که 299 گونه از محیط های زیر زمینی گزارش شده اند. اکثر این ماهیان غارزی و آب شیرین زی هستند. تعدادی دریایی و تعدادی نیز بین محیط غار و خارج آن به طور منظم در رفت و آمد می باشند. این ماهیان ویژگی هایی مانند کاهش یا از دست دادن چشم ها،  فاقد رنگدانه بودن پوست، کاهش اندازه و تعداد فلس ها و داشتن کیسه شنای کوچکتر را نشان می دهند. نوعی ماهی وجود دارد که دارای دو فرم است:
فرم غارزی (تروگلوبیت ) که بدون چشم است و بدنی شفاف دارد و فرم سطحی زی که دارای چشم و بدنی رنگدانه دار است. این ماهی از خانواده Characidae)) بوده و تحت عنوان گونه Astyanax mexicanus, (De Dilippi 1853) شناخته می شود. مطالعات خوبی روی این ماهی در مورد  تکامل، تکوین و دژنره شدن چشم صورت گرفته است.

 تصویر دو فرم از ماهی Astyanax mexicanus ،  الف: فرم غار زی، ب: فرم سطحی زی

از ایران نیز دو گونه ماهی غارزی از استان لرستان توصیف شده که یک نمونه در تصاویر صفحات بعد نشان داده شده است.

دوزیستان (Amphibians)  
اگرچه گاهی اوقات قورباغه ها یا وزغ ها در غار یافت می شوند ولی تاکنون ویژگی های تروگلومورفیک ( تحلیل چشم ها و نداشتن رنگدانه) را نشان نداده اند. از سوی دیگر 11 گونه یا زیر گونه از سمندرها ی غارزی وجود دارند که این ویژگی ها را نشان می دهند یعنی کاهش یا فقدان چشم ها و دپیگمنته شدن پوست یا نداشتن رنگدانه. این 11 گونه متعلق به خانواده های  Plethodontidae (10 گونه) و Proteidae (1 گونه) هستند. پدیده نئوتنی (رسیدن به بلوغ جنسی با حفظ ویژگی های لاروی مانند آبشش های خارجی که تا پایان عمر موجود هستند) در این ها مشاهده می شود. نرها در 11 تا 14 سالگی و ماده ها در 15 تا  18سالگی بالغ می شوند و  تا 80 سال زندگی می کنند (در گونه. (Proteus anguinus خزندگان (Reptilia) تا کنون خزنده ای که ویژگی های تروگلومورفیک را نشان بدهد در غار یافت نشده است. به هر حال چند گونه از مارها در غارها گزارش شده اند که معمولاً برای یافتن غذا یا تنظیم بهتر درجه حرارت بدن در آنجا حضور یافته اند. برخی لاک پشت های آبزی و تمساح آمریکایی نیز گزارش شده که برای مسافت های کوتاه وارد غار شده اند.
 
پرندگان (Aves)
حدود 10هزار گونه پرنده وجود دارد که در سراسر قاره ها یافت می شوند و تقریباً قادر به بهره برداری از انواع مختلف زیستگاه ها هستند از جمله محیط های زیر زمینی. به استثنای گونه هایی که در صخره ها، شکاف ها و ترک ها لانه می سازند ( مانند چلچله ها، جغد ها و انواعی از شاهین ها) دو خانواده از پرندگان به طور گسترده از غار استفاده می کنند:

Steatornidae (oilbirds) (a  
که تنها یک گونه دارد(Steatornis caripensis)  و در غار لانه سازی و تولید مثل می کند، روزها در غار به سر می برد و شب برای یافتن غذا به بیرون غار می رود. دارای بینایی بسیار حساس بوده و همچنین دارای توانایی یازیابی امواج (Echolocation)  می باشد. از میوه ها تغذیه می کنند. از بویایی نیز برای یافتن میوه ها استفاده می کنند. در کلنی شان در غار می توانند تا 19هزار پرنده تجمع کنند و نقش مهمی در پراکنش دانه های گیاهان دارند.

Apodidae (swiftlets) (b
که دارای 100 گونه هستند و 30 گونه از آنها از 4جنس در غارها گزارش شده اند، در غار  لانه سازی می کنند و کلنی های بزرگی تشکیل می دهند. صبح زود لانه را برای یافتن غذا ترک می کنند. حشره خوارند. هنگام غروب به غار باز می گردند. توانایی اکولوکیشن نیز در آنها
دیده شده است.

پستانداران(Mammalia)   
حدود 5400 گونه از پستانداران شناسایی شده که به 29 راسته تقسیم می شوند. از دیدگاه اکولوژیکی پستاندارانی که در غار یافت می شوند را

می توان به دو گروه اصلی تقسیم کرد :
1- پستانداران پروازی (خفاش ها) و 2- پستانداران غیر پروازی. هر دو گروه شب فعال هستند. گروه دوم می تواند به دو زیرگروه اکولوژیکی تقسیم شود : غیر حشره خواران ( جوندگان) و حشره خواران ( کیسه داران). متنوع ترین و فراوان ترین موجودات در گروه پستانداران غارزی خفاش ها هستند. خفاش ها از راسته Chiroptera می باشند و بیش از 1000 گونه دارند که در 30 خانواده قرار می گیرند. خفاش ها دومین راسته متنوع پستانداران هستند. بیش از 200 گونه از خفاش ها به طور منظم در غارها به سر می برند و برای خواب زمستانی، تولیدمثل و پرورش نوزادان از غار استفاده می کنند، برای تغذیه به بیرون غار می روند، توانایی اکولوکیشن دارند که توانایی پرواز در تاریکی را به آنها می دهد. در برخی غارها جمعیت خفاش ها تا  20 میلیون عدد نیز گزارش شده است. خفاش ها نقش بسیار مهمی در اکولوژی غار و محیط بیرون غار دارند. گوآنوی آنها یک منبع غذایی بسیار مهم برای بسیاری از غارزیان است. همچنین اجساد خفاش هایی که در غار می میرند مورد استفاده بسیاری از جانوران قرار می گیرد. خفاش ها نقش بسیار مهمی در کنترل جمعیت حشرات در محیط بیرون غار دارند.
پستانداران غیرپروازی نیز در غار یافت می شوند. البته سازگاری خاصی با محیط غار ندارند. برخی گروه های حفار که خصوصیاتی مانند کوری و حس بویایی تخصصی دارند که شاید در ارتباط با محیط زیر زمینی مورد توجه باشد و البته از این گروه تاکنون در غار موردی گزارش نشده است. اکثر پستانداران غیرپروازی بخش عمده زندگی خود را در محیط بیرون غار (Epigean) سپری می کنند، عمدتاً از غار به عنوان پناهگاه استفاده می کنند، اکثراً در نزدیکی دهانه غار می مانند. علاوه بر برخی جوندگان، راکون ها و راسوها نیز از قسمت های عمیق تر غار گزارش شده اند.برخی پستانداران مانند خرس نیز از غار استفاده می کند. انسان نیز در برهه ای از تاریخ ساکن غار بوده است.

انواع جانورانی که در غار یافت می شوند
گفتیم که غار شرایط خاص خود را دارد و جانوران گوناگونی در غار یافت می شوند. این جانوران بر اساس نحوه ی زندگی در غار، سازش با شرایط غار و در واقع اینکه چرخه زندگی خود را چگونه طی می کنند (کاملاٌ درون غار یا بخشی از آن) به سه دسته تقسیم می شوند

غارزیان واقعی یا(Troglobite) Cave dwellers
جانورانی که در غار زندگی می کنند از زندگی در بیرون از غار ناتوان اند. چرخه زندگی را کاملاٌ در محیط غار طی می کنند(در عمیق ترین نواحی غار). این ها بسیار تغییر یافته اند و سازش های مناسبی با زندگی در تاریکی نشان می دهند یعنی سازش های تروگلومورفیک دارند(سازش های مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و رفتاری با محیط غار) مانند فقدان چشم و رنگدانه ها. این ها قدیمی ترین غارزیان هستند البته تروگلوبیت به انواع جانوران خشکی زی در غار گفته می شود و معادل آبزی آن را  Stygobite گویند. Troglobiteمعمولاً  به جای Stygobite  به کار می رود از این گروه میتوان به ماهی های غارزی، سمندرهای غارزی، انواع سخت پوستان، حشرات، عنکبوت ها، انواعی از کرم ها و بسیاری گروه های جانوری دیگر اشاره کرد.
گونه های تروگلوبیت بسیار نادرند و معمولاً محدود به یک غار و یا چند غار نزدیک به هم در یک منطقه می شوند.
در زیر تصاویری از برخی جانوران این گروه مشاهده می کنیم:

 
تصویر ماهی کور غار لرستان(ایران)
Gara typhlops Bruun and Kaiser ,1944  (برگرفته از (www.vahsh.ir, 2012


 
  تصویر سمندر کور اروپایی، Blind  European Salamander
Proteus anguinus Laurenti,1768

این سمندر اولین مهره دار تروگلوبیت است که به صورت علمی بررسی و توصیف شد.


شکل 1-5- تصویر عنکبوت تروگلوبیت از خانواده  Sparassidae،
 Sinopoda scurion Peter Jager, 2012



اولین حشره تروگلوبیت شناسایی شده (خانواده (Leiodidae
Leptodirus hochenwartii Schmidt, 1832

غاردوستان یا غارزیان انتخابی (Troglophile) Cave lovers
جانورانی که غالباٌ می توانند چرخه زندگی خود را در غار کامل کنند اما به زندگی در محیط غار محدود نشده اند و می توانند در بیرون غار نیز زندگی کنند
این ها در نزدیکترین قسمت به سطح زندگی می کنند و در آنجا تولیدمثل میکنند و معمولاً در سطح (بیرون غار) هم دیده می شوند. نورگریز هستند و معمولاً سازش هایی برای زندگی در تاریکی کسب کرده اند و در برخی موارد کاهش یافتگی در دستگاه بینایی دارند در عوض سازش هایی آناتومیک برای جبران اثرات منفی کوری یافته اند.  انواع آبزی این ها را  Stygophile گویند. صدپایان، هزارپایان، عنكبوت ها، عقرب های کاذب، انواعی از حشرات و موجوداتی كه از فضولات خفاش ها تغذیه می كنند عضو این گروه هستند.

غارزیان اتفاقی یا مهمانان تصادفی و گاه به گاه غار (Trogloxen) Cave guests
جانورانی که در غار یافت می شوند اما غارزی واقعی نیستند. جهت یافتن غذا و برای رطوبت، استراحت یا فرار از شرایط محیط (سرما، گرما، شکارچی) یا برای خواب زمستانی یا تولید مثل و برحسب عادت وارد غار می شوند و به صورت دوره ای برای تامین نیازهای زندگی خود، به بیرون غار می روند. بهترین مثال از این گروه، پستاندارانی از قبیل خفاش، تشی، پرندگان غار و خزندگان انواعی از دوزیستان هستند. انواع آبزی این گروه را Stygoxene می گویند

ویژگی های تروگلومورفیک
 واژه تروگلومورف اولین بار در سال 1962 توسط Christiansen برای معین کردن ویژگی های اختصاصی جانوران غارزی که طی تکامل برای سازش با غار کسب کرده اند به کار برده شد. این سازش ها مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و رفتاری هستند. برای صرفه جویی در مصرف انرژی، ارگان هایی که در تاریکی کارآیی ندارند
تحلیل رفته اند و در عوض ساختارهایی با کارآیی بالا در محیط تاریک و کم غدای غار تکوین یافته اند. برخی از این سازش ها را در اینجا عنوان می کنیم.

1- کاهش چشم ها و حتی تحلیل رفتن کامل آنها
2- کاهش و فقدان رنگدانه ها
3-  تغییرات در ارگان های حسی و افزایش تعداد و طول زواید حسی و تکوین گیرنده های اختصاصی
4- قوی شدن حس بویایی و شنوایی
5- متابولیسم آهسته
6- کاهش زادآوری
7- افزایش طول عمر
8- افزایش مقاومت به گرسنگی
9- افزایش توانایی ذخیره ی چربی
10- افزایش حجم تخم
11- تعدیل و تغییر ریتم های شبانه روزی
12- کاهش تراکم
13- کاهش مواد و رفتارهای هشداردهنده
14- افزایش توانایی یافتن غذا
15- کاهش نزاع و تهاجمات و برخورد های درون گونه ای

از آنجایی که محیط حقیقی غار فاقد نور است و بینایی کاربردی ندارد، در تروگلوبیت ها هزینه ای صرف تکوین چشم نشده است. البته ممکن است تکوین چشم تا مرحله ای پیش برود ولی سپس متوقف شده و سلول های چشمی دچار مرگ سلولی می شوند. در برخی ها چشم ها با درجات متفاوتی تحلیل رفته اند. در عوض ارگان های دیگر که به درک محیط تاریک غار کمک می کنند و مفید هستند تکوین بیشتری می یابند. حس بویایی و شنوایی قوی شده، برخی رسپتورهای اختصاصی (برای درک رطوبت، دما، مواد شیمیایی) تکوین یافته و تقویت شده اند، مثلاٌ در ماهی ها خط جانبی و سبیلک ها بسیار توسعه می یابد، تعداد جوانه های چشایی افزایش می یابد. در حشرات و سخت پوستان آنتن ها طویل می شوند، تعداد خارها و موهای حسی زیاد می شود.
 بر روی سر سمندر غارزی ارگانی به نام  Ampulary organ ایجاد شده است که با وجود آن جانور می تواند کوچکترین ارتعاشات و حرکات در محیط تاریک اطراف را درک کند. در این محیط تاریک نیازی به رنگدانه ها (مخصوصاً ملانین) در پوست ندارند. در این مورد نیز در انرژی صرفه جویی   می کنند  .
 البته مکانیسم تحلیل چشم و رنگدانه ها بسیار گسترده است که شرح آن در این مبحث نمی گنجد و تا کنون به طور کامل و قطعی بررسی نشده است ولی دو عامل جهش ها و انتخاب طبیعی در آن دخیلند. با توجه به میزان غذای کم در دسترس این گروه از غارزیان، سازش هایی در جهت کاهش مصرف انرژی ایجاد شده است که در بالا به اختصار بیان شد. لارو سمندر غارزی می تواند با زرده ای که از تخم به او رسیده مدت زیادی را سپری کند. تروگلوبیت ها می توانند از حدأقل غذای موجود بیشترین استفاده را بکنند


اهمیت غار و حفاظت از آن

غارها اهمیت زیادی دارند و نقش بسزایی در چرخه طبیعت دارند. از جنبه های اکولوژیک (زیست محیطی)، علمی، میراث فرهنگی، گرشگری و اقتصادی، غارها دارای ارزش بسیاری هستند. حفاظت از جانوران تروگلوبیت که بسیار نادرند و از ذخایر ارزشمند ژنتیکی هستند بسیار مهم است. انواع جانوران غارزی ارزشمندند از جمله خفاش ها که به عنوان شاخص های اکولوژیکی از سلامت زیست محیطی غار می باشند و نقش مهمی در اکولوژی غار بازی می کنند. غارها لانه ای برای پرورش نوزادان، محل تجمع و خواب زمستانی خفاش ها هستند. خفاش ها علاوه بر نقشی که در کنترل جمعیت حشرات در بیرون غار دارند در غار تولید گوانو(فضولات) می کنند که منبع غذایی بسیار مهمی برای انواع غارزیان است. بسیاری از جانوران غار وابسته به خفاش ها هستند .

آلودگی های صوتی و نوری، بسیاری از تخریب های انسانی مثل حفاری برای یافتن گنج در غار و به جا گذاشتن زباله در غار این محیط آسیب پذیر را تخریب می کند و باعث از بین رفتن خفاش ها و دیگر جانوران غارزی می شود. تخریب جنگل و محیط بیرون غار نیز چون باعث از بین رفتن حشرات و کاهش غذای خفاش ها می شود باعت تغییر در زنجیره غذایی گردیده و محیط زیست غار را به خطر می اندازد. آلوده شدن آب های تغذیه کننده مناطق کارستی توسط انسان و فعالیت هایش( آلودگی های شهری و مواد صنعتی و انواع کودهای شیمیایی) حیات آبزیان را در آبهای درون غار به خطر می اندازد  .
از نظر علمی،  بررسی غار کمک زیادی به پیشرفت علوم زمین شناسی، آب شناسی، زیست شناسی، تکامل، فسیل شناسی و تاریخ کرده است. با بررسی غارها، نقاشی ها، آثار بجای مانده و نوشته های دیواره غارها می توان جوامع انسانی گذشته، فرهنگ ها و جانوران باستانی را مطالعه کرد.
غارها می توانند منبع درآمد مهمی باشند. بسیاری از غارها ارزش توریستی و تاریخی دارند و گردشگران بسیاری را جذب می کنند. غارها می توانند از معادن مهم و بزرگ باشند و مواد بسیار با ارزشی در آنها یافت می شود. در این موارد باید قبل از هر گونه بهره برداری از غار، نه تنها نظارت مستمر و مدیریت مناسب باید وجود داشته باشد، بلکه داشتن اطلاعات پایه از پارامترهای زیست محیطی نیز ضروری است.  برخی غارها آب مورد استفاده برای انسان ها را تامین می کرده اند و جوامع بسیاری در اطراف غارها در طول تاریخ  شکل گرفته اند. آب برخی غارها و چشمه های کارستی آب گرم ارزش درمانی داشته و مورد استفاده بوده اند.
متأسفانه تاکنون مطالعه جامعی در مورد جانوران غارزی در ایران صورت نگرفته است و مطالعات قبلی که انگشت شمارند، عمدتاَ بصورت موردی و در مورد بندپایان بسیار سطحی بوده اند. تعداد نمونه های غارزی واقعی شناسایی شده از غارهای ایران تا کنون بسیار اندک بوده و به 10 عدد نمی رسد. این در حالی است که در بخشی از جنوب شرقی ایالات متحده آمریکا نزدیک 1000 گونه غارزی واقعی از انواع گروه های جانوری کشف و توصیف شده است.

نشر: گروه غارنوردی و غارشناسی دنیای زیر زمین

گردآوری: شاهپور امرالهی

با سپاس از آقایان دکتر شهابی و ملک حسینی و خانم دکتر تهامی و دگر اعضای محترم گروه که در تهیه این مقاله همکاری کردند.





نوع مطلب : بیوسیستماتیک، غارشناسی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

       نظرات
دوشنبه 9 شهریور 1394
شاهپور امرالهی
  
آبهای زیر زمینی

کارست
می دانیم که 70 درصد سطح زمین پوشیده از اب است و آب گرانبهاترین منبع طبیعی در سیاره ماست بدون این ماده بی همتا یعنی اب که مرکب از هیدروژن و اکسیژن است، زندگی در کره زمنی وجود نداشت.
همه ما به بعنوان انسان بخوبی این را میدانیم و باز هم رودخونه ها و دریاچه ها و غارها را الوده می کنیم و در نهایت به سیاره خوداسیب وارد می نماییم.
ایران بعد از کشورهای آمریکا، چین و ترکیه، بالاترین درصد کارست را دارد و بیش از ۱۱ درصد سطح کشورمان را سازه های کارستی می پوشاند. چون این منابع کارستی اصولاً در ارتفاعات وجود دارند، دسترسی انسان ها به آنها کمتر است و به همین دلیل تقریباً دور از آلودگی های انسانی هستند.
باتوجه به اینکه مساحت زیادی ازخشکی های کره زمین را سنگ های اهکی وقابل انحلال پوشانده است وبیشترجمعیت جهان نیزبرروی این نواحی زندگی می کنند.فورد وویلیامزتخمین زده اند که حدود25درصدازجمعیت جهان نیازهای ابی خودرا ازسیستم کارست تامین می نمایند.
برای سنجش میزان آلودگی و میزان یک ماده در آب و محیط، یکی از راهها استفاده از موجودات زنده است. ماده مورد نظر را در بدن یک سخت پوست آبزی اندازه گیری میکنند و با عادی و میزان طبیعی که باید باشد مقایسه میکند. اگر بیشتر از حد مجاز باشد نشانه آلودگی است.

آب‌های زیرزمینی به آب‌هایی گفته می‌شود که در لایه‌های آبدار و اشباع زیرزمین تجمع پیدا کرده‌ است. یکی از منابع مهم تأمین آب در همه کشورهای دنیا محسوب می گردند و استفاده از آن ها در آبیاری کشاورزی و مصارف شهری و صنعتی رو به افزایش است.

استفاده بیش از حد از آب های زیرزمینی و ورود آلاینده ها به این منابع از طریق زباله های جامد شهری و صنعتی، هیدروکربن های نفتی، آلودگی ناشی از فلزات سنگین مانند آرسنیک، زباله های رادیواکتیو و نیترات مشکلات فراوانی را برای این منابع به وجود آورده است .لذا روش های متعددی برای احیاء آلودگی آب های زیرزمینی وجود دارد که می توان به روش هایی از جمله مقابله با نفوذ شیرابه به آب های زیرزمینی، استفاده از نانو ذرات آهن برای تصفیه آب های زیرزمینی، پاکسازی بیولوژیک آب های زیرزمینی آلوده به هیدروکربن های نفتی، روش های شبیه سازی از جمله شبیه سازی روش های پمپاژ- تصفیه و هوادهی در احیای محلی آب های زیرزمینی آلوده اشاره کرد. در بررسی نتیجه گیری از این روش ها فناوری نانو علاوه بر میزان کارایی خوبی که می تواند داشته باشد، هزینه تامین آب آشامیدنی از منابع آب زیرزمینی را نیز به حداقل می رساند. و بهترین مکان برای دفن مواد زاید برای جلوگیری از نفوذ شیرابه به آب های زیرزمینی مکان هایی هستند که در مناطق خشک و نیمه خشک قرار دارند.

منابع آلاینده های سفره های زیرزمینی کارستی
•    فعالیت های بشری
•    فعالیت های صنعتی
•    فعالیت های کشاورزی
•    فعالیت های جوبی

فعالیت های بشری:
بیشترین تاثیر را فعالیت های صنعتی نسبت به سایر الاینده ها به ابهای زیرزمینی کارستی دارد.

مواد زاید جامد و مایع تولید شده بر اثر توسعه زیرساختی (شهری،گردشگری،تجاری) به اسانی میتواند زمینه های الودگی آبهای زیرزمینی کارست را فراهم کند.
از مهترین الاینده هایی که تحت تاثیر فعالیت های انسانی وارد سفره های اب زیرزمینی کارست میشود میتوان به این موارد اشاره کرد:
•    فاضلاب ها
•    زباله ها
•    اکتشاف و استخراج معادن
•    عبور و مرور دامها

از دیدگاه منابع معدنی، ذخایر عظیمی از هیدروکربونها (نفت و گاز) و آب در سازندهای کارستی وجود دارند و بجز این منابع با ارزش، از دیگر منابع عظیم نقره،سرب،روی،بوکسیت و منابع سنگ آهک برای کشاورزی و سیمان و سنگ تراورتن برای ساختمان سازی اشاره کرد. کشف و استخراج معادن باعث میشود که فلزات سنگین ازاد شود و سبب گسترش و پخش مواد آلاینده در محیط و آلوده سازی محیط زیست و آب های سطحی و زیرزمینی این مناطق گردد.

فاضلاب ها
زندگی اجتماعی همراه با تولید فاضلابهایی ست که از منازل،درمانگاه ها،بیمارستان ها ، اماکن عمومی و . . . سرچشمه میگیرن و به روش های مختلفی دفع میشن.
فاضلاب های شهری هم حاوی غلظت بالایی از مواد الی فسفر نیتروژن فلزات سنگین باکتریهای بیماری زا ویروس ها و شیرابه ها هستند که به راحتی به سفره های زیرزمینی مناطق کارست نفوذ می کنند.

زباله ها
مناطق کارست با توجه به پدیده های ژیومورفولوژیکی نظیر غارها فروچاله ها و چشمه ها هر ساله تعداد زیادی از توریسم ها را به سمت خود جذب می کند و متاسفانه در برخی از مناطق ، توریست ها به دلیل نداشتن اطلاعات کافی نسبت به آلودگی مناطق کارست و تاثیر مستقیم آلاینده ها بر سلامتی انسان یا عدم رعایت مسایل بهداشتی زباله ها را در محیط زیست به حال خود رها کرده و موجبات الودگی های محیط زیستی این مناطق را در مقیاس وسیع در مدت زمان کوتاهی فراهم می اورند .
لازم بذکر است یاداور شویم در برخی کشورها نظیر ترکیه و امریکا از این مکان ها برای دفن زباله های شهری و صنعتی استفاده شده است.
در بسیاری از نقاط دنیا حتی در کشورهای پیشرفته از دولین یا سینک هول ها برای محل دورریختن و دفن زباله استفاده می کنند. در یکی از ترجمه ها انجام شده ،نویسنده جمله جالبی را ذکر کرده بود که مناسب دیدم برایتان بیاورم.
تقریبا متن اینگونه بود:اگر کشاورزی که گاو مرده اش را در سینک هول انداخته می دانست که تا چند روز دیگر ابهای متعفن حاصل از تجزیه و فسلد این گاو به اشپزخانه اش می رسد ایا این گاو را در سینک هول می انداخت.
در واقع تاکید این جمله بر بحث اموزش افراد ساکن در مناطق کارست است. این افراد و حتی مسئولان مناطق کارست باید در این زمینه ها اموزش ویژه ببینند. برای مثال گسترش سریع وبا یکی از ویژگی های مناطق کارست شهری در یوگوسلاوی سابق بود.
تقریبا هریک از ایالت های امریکا قوانین و دستورالعمل هایی در باره انواع اقدامات و فعالیت ها در مناطق کارست دارند.

عبور و مرور دامها
می دانیم که در طبیعت تنها انسانها نیستند که با تولید فاضلاب یا پساب باعث الودگی میشوند بلکه فعالیت حیوانات هم در این الودگی موثر است. حرکت دام ها و طیور در چراگاه های مناطق کارست باعث الوده شدن سطح زمین و آب های جاری بر اثر احشام و فضولات آنها می گردد.
اب های جاری و رواناب هایی که سطح زمین را در مواقع بارندگی شست و شو میدهند با نفوذ به لایه های زیرزمین ، سبب آلودگی اب های زیرزمینی مناطق کارست میشوند. حمل و نقل  ترانزیت وسایل نقلیه مثل نفت کش ها و یا عبور قطارها از مناطق کارست بعضا با تصادفات و یا تعویض روغن و ..... مشکلات زیست محیطی خاص خود را بهمراه دارند. نشت نفت و سایر مواد از این وسایل علاوه بر الودگی های سطحی به لایه های زیرزمینی نفوذ می کنند و خسارات جبران ناپذیری به محیط زیست وارد می نمایند.
در روستاها و زمین هایی که کاربری کشاورزی دارند ، سفره های اب زیرزمینی در معرض الودگی توسط کودهای شیمیایی مورد استفاده در بخش کشاورزی هستند. استفاده از کود و سموم آفات کشاورزی تاثیرات منفی بر ابهای زیرزمینی کارست دارد .
از جمله مهمترین این الودگی ها میتوان به ترکیبات نیتروژن NH3 و NO3 ، فسفر و پتاسیم اشاره کرد که این ترکیبات توام با فرسایش خاک همراه با رواناب ها به سفره ها نفوذ می کنند.

در کتاب حفاظت و بازیابی غارها آمده است که غارها از نظر وجود آلودگی آب چند دسته هستند:
•    برخی از آنان با جریان آبهای جاری، بسته به میزان آب در فصول مختلف، آلودگی داخل آب از غار خارج میشود.
•    برخی دارای آب راکدند که هر گونه آلودگی داخل غار معمولا وارد حوضچه های راکد شده و باقی خواهد ماند.
•    غارهای خشک شده هم بدون جریان آب رفع آلودگی نمیشوند.

آرسنیک
میگویند در دوران قدیم و حتی تا اواخر دوره هخامنشیان اتاقکی میساختند که غالب سنگ دیوارش را از سنگهای ارسنیک دار می ساختند زندانی محکوم به اعدام را در ان زندان میکردند و به او اب و نان هم می دادند. پس از مدتی زندانی محکوم به اعدام از بین میرفت.
آرسِنیک یا ارسنیک که در فارسی به اکسید آن مرگ موش و سولفید آن زرنیخ می‌شود، عنصر شیمیایی است که در جدول تناوبی با علامت As مشخص است و دارای عدد اتمی ۳۳ است. آرسنیک شبه فلز سمی معروفی است که به سه شکل زرد، سیاه و خاکستری یافت می‌شود. آرسنیک و ترکیبات آن به‌عنوان آفت کش بکار می‌روند: علف‌کش، حشره‌کش و آلیاﮊهای مختلف در واقع آرسنیک در سنگهای اتشفشانی هستند و ابها نیز ضمن عبور از ان سنگها الوده شده و به حوضه های ابریز و ابخوان اطراف وارد می شوند. متاسفانه حوضه مابین سه شهر تکاب . بیجار. دیواندره بخش عمده اش الوده است. نه تنها ارسنیک بلکه سرب و انتیموان هم دارند.
آرسنیک و بسیاری از ترکیبات آن سمی هستند. آرسنیک با مختل کردن وسیع سیستم گوارشی و ایجاد شوک منجر به مرگ می‌شود وسایر عوارض بلند مدت این سم سرطان پوست و صدمات جدی به روده وکبد می باشد. متاسفانه برخی شهرها به دلیل مجاورت با مراکز صنعتی آلاینده ،مسمومیت بالای به آرسنیک دارند.مثلا شهررفسنجان به دلیل مجاورت به مجتمع مس سرچشمه ، یکی از آلوده ترین آب ها را از نظر سطح آرسنیک دار است.(ده برابر میزان مجاز) به نقل از ایمان جباری(دکتری داروسازی)، استفاده از دستگاهتصویه آب به مقدار قابل قبول آرسنیک را تصویه می نماید و در صورت اجبار به مصرف آب الوده، مصرف شیر و سیر و اسفناج وپرتقال و کلم بروکلی برای سم زدایی توصیه شده است.
در سده بیستم آرسنِت سرب به‌عنوان آفت کش برای درختان میوه به خوبی مورد استفاده قرار گرفت (استفاده از آن در افرادی که به این کار اشتغال داشتند ایجاد آسیب‌های عصب‌شناسی کرد) و آرسنیت مس در سده نوزدهم به‌عنوان عامل رنگ کننده در شیرینی‌ها بکار رفت.
 سایر کاربردها:

سموم کشاورزی و حشره کشهای مختلف. آرسنید گالیم یک نیمه رسانای مهمی است که در ICها بکار می‌رود. مدارهایی که از این ترکیب ساخته شده‌اند نسبت به نوع سیلیکونی بسیار سریعتر هستند (البته گرانتر هم هستند) آرسنید گالیم بر خلاف سیلیکون آن band gap مستقیم است پس می‌تواند در دیودها ی لیزری وLEDها برای تبدیل مستقیم الکتریسیته به نور بکار رود. تری اکسید آرسنیک در خون‌شناسی برای درمان بیماران سرطان خون حاد که در برابر ATRA درمانی مقاومت نشان می‌دهند بکار می‌رود. همچنین در برنز پوش کردن و ساخت مواد آتش بازی و ترقه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

علاوه بر ریختن زباله توسط گردشگر چه عوامل دیگری نیز میتواند سبب الودگی منابع ابی شوند؟

آلایش هسته ای
از عوامل دیگر آلودگی آلایش هسته ای است. آلایش هسته‌ای آلودگی است که توسط زباله‌ها و یا پسماندهای هسته‌ای ایجاد می‌گردد. این‌ها موادی هستند که در نیروگاه‌های هسته‌ای از طریق شکافت هسته‌ای تولید می‌شوند.
اورانیوم عنصری است که به طور طبیعی در محیط وجود دارد ولیکن تمامی ایزوتوپها و مواد مرکب حاوی آن رادیواکتیو و سمی می باشند. موجودات زنده با استنشاق بخار اورانیوم و یا خوردن آب یا غذا و در موارد نادر از طریق پوست، در معرض اورانیوم قرار می گیرند . اورانیوم به صورت غبار به هوا وارد شده و در آبهای سطحی، خاک و یا گیاهان رسوب می کند. همچنین اورانیوم قادر است برای میلیاردها سال در خاک باقی بماند.
تمام ترکیبات اورانیوم رادیواکتیو هستند. در کل ترکیبات اورانیوم به‌سختی جذب روده و ریه می‌شوند و خطرات رادیولوژیکی آن باقی می‌ماند. فلز خالص اورانیوم نیز خطر آتش‌سوزی به همراه دارد. فرد ممکن است با تنفس غبار اورانیوم در هوا یا خوردن و آشامیدن آب و غذا در معرض این عنصر قرار بگیرد. البته بیشتر این عمل از طریق خوردن آب و غذا صورت می‌گیرد. جذب روزانه اورانیوم در غذا ۰٫۰۷ تا ۱٫۱ میکروگرم می‌باشد. مقدار اورانیوم در هوا معمولاً بسیار ناچیز است. افرادی که در کنار تاسیسات هسته‌ای دولت و یا معادن استخراج اورانیوم زندگی می‌کنند، بیشتر در معرض این عنصر قرار می‌گیرند. اورانیوم ممکن است که درطریق تنفس یا بلع و یا در موارد استثنایی از طریق شکافی روی پوست وارد بدن شود. اورانیوم توسط پوست جذب نمی‌شود و ذرات آلفای ساطع شده از این عنصر نمی‌تواند به پوست نفوذ کند. بنابراین اورانیومی که خارج از بدن باشد، نمی‌تواند به اندازه اورانیوم داخل بدن مضر و خطرناک باشد. اگر اورانیوم به بدن وارد شود، ممکن است موجب سرطان شده یا به کلیه‌ها آسیب برساند.

انگل ها
یکی دیگر از راه های آلودگی آب ها انگل ها هستندکه بیشتر تک سلولی های انگلی را ممکن است در بر بگیرد مثل بعضی از گونه های آمیب و یا کیست بعضی نماتودها که ممکن است از طریق فضله جانوران یا آب دهان حیوانات به آب منتقل شود. در مناطق کارست یکی از فاکتورهای مهم در انتقال سریع الودگی ها ضخامت کم خاک سطحی است. از انجا که ضخامت خاک یکی از فاکتورهای موثر در تصفیه اب های الوده است. ضخامت کم خاک می تواند سرعت انتقال الاینده ها را افزایش دهد.

در کشور اسلوونی از بازدید کردیم. در بخشی از فرایند تصفیه یک کارخانه تصفیه آب و فاضلاب، آب رودخانه ها توسط فرایندهای فیزیکی، شیمیایی و دسته ای باکتری ها تصفیه شده و به رودخانه ها باز می گردد. بدین شکل سلامت آبزیان و سایر حیوانات و نیز آبهای زیرزمینی افزایش می یابد. در منطقه کارستی نمک آبرود که به محوطه توریستی تبدیل شده است چندین فروچاله انحلالی و ریزشی و چاه های مختلف وجود دارد. متاسفانه یکی از این چاه ها توسط مسولین شرکت توریستی به چاه فاضلاب سرویس بهداشتی محوطه تبدیل شده است. توصیه و اخطار غارنوردان در این مورد کارگر نبود.
خروجی آب این سیستم کارستیک، غار محل زندگی جیرجیرک سر خورنده است که آبی با دبی یک لوله هشت اینچ به سمت روستا گسیل میدارد.
در کشور لبنان جهت ورود به غار آلبرت از میان تلی زباله خود را به ورودی چاه ورودی باید رساند. در کشور آمریکا از آنجایی که غارها در صورت قرار گرفتن در ملک شخصی به مالک تعلق دارد امکان انجام این کار زیاد است. غارنوردان  از حجم زیاد اجسادی سخن می گفتند که آلمانی ها پس از جنگ جهانی دوم به درون سینک هولها ریخته بودند و سالها خارج کردن آنها مسئله بزرگی به شمار می آمد.
استفاده از فلز آهن به دلیل انتقال آلودگی اکسید آهن به غارنهشته ها و آبهای زیر زمینی در غارهای توریستی مناسب نیست، مانند پل آهنی در غار کتله خور.
یکی از مضرات آلودگی آبهای کارستی تاثیر منفی در زندگی غارزیان آبزی دایمی است. همان طور که گفته شد برخی از این غارزیان از کانی ها یا ترکیبات شیمیایی برای تغذیه استفاده می کنند.
بیشتر غارزیان متکی به مواد وارد شونده به داخل غارها مثل آب یا باد هستند که اندک تغییر در ترکیب شیمیایی آبها میتواند خطرات زیادی در زندگی آنها ایجاد کند.
یعنی به طور مثال آلودگی آب در منطقه کارستیک محل زندگی ماهی کور غارزی میتواند ادامه حیات این گونه ها را دچار خطر کند.
بدترین آلودگی که تا کنون ما غارنوردان از غارها خارج کرده ایم باتری های رها شده بوده اند.
این باتری ها به دلیل تهیه شدن از مواد شیمیایی سمی و انتقال این مواد به آبهای زیر زمینی باعث آلودگی شدید و طولانی مدت در این مناطق می گردند. 
جالب اینجاست که همین مواد اسیدی سمی که باتری ها را تشکیل داده اند عامل تجذیه سریع تر آنها هستند.
در کتاب حفاظت و بازیابی غارها از NSS آمده:
•    گل زیر کفش افراد
•    باکتری ها و قارچ های روی لباسها
•    پوست ریزی و ریزش موی طبیعی انسان
•    رها سازی غذاهای نیمه مصرف شده
•    باتری های خالی رها شده
•    کاربید مصرف شده چراغ استیلنی
از برخی عوامل انتقال آلودگی توسط انسان به غار هستند.
حتی دیوار نویسی هایی که با رنگ ها و اسپری های شیمیایی روی دیوار غار انجام میشوند به مقدار زیاد میتوانند به آبهای زیر زمینی انتقال یابند.

 بخش دوم مقاله آب های زیرزمینی
 

نشر: گروه غارنوردی و غارشناسی دنیای زیر زمین

گردآوری: سارا عدالتیان

با سپاس از دکتر جورج ونی، دکتر خوش رفتار، دکتر شهابی، سعید هاشمی نژاد و دگر اعضای محترم گروه که در تهیه این مقاله همکاری کردند.




نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

       نظرات
سه شنبه 27 مرداد 1394
شاهپور امرالهی
بخش اول مقاله آبهای زیرزمینی

عوامل تخریبی و منابع آلودگی:


شاید به جرات بتوان گفت عمده منابع آلودگی و عوامل تخریبی اکوسیستمهای کارستی، منشا انسانی دارد. هرچند در این میان عوامل طبیعی آلودگی نیز وجود دارند اما در مقام مقایسه، منابع انسانی با توجه به گستردگی، شکل و اثرگذاری آن مهمترین این عوامل ارزیابی می شوند.
عوامل ساده ای چون تعویض روغن در حاشیه جاده ها و بزرگراهها تا نمک پاشی جاده ها در زمستان و استفاده از کود و سموم کشاورزی همگی جز عوامل انسانی بشمار می آیند.
برداشت بی رویه آبهای زیرزمینی پیامدهایی چون فرونشست زمین و فروچاله ها Sinkhole را در برخواهد داشت. بهره برداری بیش از حد سبب تغییر شرایط جریانهای هیدرولیکی آبهای زیرزمینی می شود و باعث جاری شدن آبهای آلوده و یا اختلات آبهای شور دریاچه ها و دریاهای مجاور آبخوانهای کارستی بدلیل تخلخل و نفوذ پذیری بالای آنها می شود.
عوامل دیگری مانند فعالیتهای توریستی و گردشگری، توسعه مناطق شهری، روستایی و صنعتی، احداث سدها، تخریب جنگلها و مراتع، استخراج معادن، برداشت بی رویه آبهای زیرزمینی، توسعه کشاورزی و... همگی بطور مستقیم و غیر مستقیم موجب تخریب
اکوسیستمهای کارستی می شوند. در ادامه این نوشتار ضمن پرداختن به چگونگی تاثیرگذاری این عوامل سعی شده است تا راهکارهای مقابله با آن نیز ارائه شود.

1- فعالیتهای توریستی و گردشگری

توسعه گردشگری در غارها یکی از مهمترین عوامل تخریبی است. احداث ساختمانها و سازه ها و در داخل، اطراف و یا در بالای غارها و عدم توجه به ظرفیت بازدید از این مکانها طی سالیان گذشته فشار زیادی را بر ژئوبوم این مناطق وارد کرده و تغییرات هیدورولیکی شگرفی را در آنها ایجاد کرده است.

بی توجهی، عدم مطالعه دقیق و بررسیهای همه جانبه در ایجاد ساختمانها، پارکینگها، جاده ها و مسیرهای پیاده روی و دستشویی ها و... در قسمتهای داخلی و خارجی غارها، اثرات بسیار زیانباری را داشته اند. زهکشی غیر اصولی در ساخت و سازهای بیرون غار باعث تغییر مسیر جریان آبهای نفوذی بداخل غارها شده است.
استفاده از آسفالت در جاده ها و بتن در سازه ها سبب کاهش نفوذ پذیری سطوح کارستی و در مواردی غیر قابل نفوذ شدن این سطوح گردیده و باعث شده تا آب تغذیه کننده و شکل دهنده تزئینات داخلی غارها کاهش یافته و یا قطع شود.
عبور و مرور در جاده های خارجی و مسیرهای داخلی سبب تراکم قسمتهای زیرین و کاهش تخلخل و در نتیجه نفوذ ناپذیری می شود. بمنظور جلوگیری از این پدیده بهتر است قسمتهای زیرین این مسیرها توسط گراول زیرسازی شود تا نفوذ پذیری در زیر آن حفظ شود. با ایجاد مسیرهای پل مانند و یا تراورسها کمی بالاتر از سطح زمین توسط شبکه های فلزی مقاوم در برابر پوسیدگی و الوارهای فایبر گلاس که کمترین اثرپذیری در مقابل رطوبت را داشته و اثرگذاری ناچیزی هم بر محیط خود دارند از تراکم و تغییر مسیر جریانهای آبی جلوگیری شود. ایجاد شبکه های نفوذی مشبک در کف پارکینگ ها و جاده ها با زهکشی مناسب یکی دیگر از این راه حل هاست.

Co2 ناشی از بازدم گردشگران و بازدید کنندگان غارها می تواند اثرات مخرب محیطی بر روی سازندهای غاری یا اسپلوتمها Speleothems داشته باشد. بر اساس تحقیقات انجام شده توسط کرمود (Kermod 1974) در نیوزلند، بالا رفتن دی اکسید کربن تولیدی از بازدم 500 نفر بازدید کننده از غاری در این کشور بصورت روزانه، تعادل شیمیایی تزئینات داخلی غارها را برهم زده و سالانه مقدار 3/0 میلیمتر از ضخامت آنها کاسته و موجب پوسته پوسته شدن سطح کربناتهای کریستالیزه شده است.
بر اساس مطالعات دیگری که توسط گروس و دراکویچ (Dragovitch & Grose 1990) در غار جنولان Jenolan غلظت Co2 در این غار در حدود 1500ppm می رسد که بین 5/2 تا 4 برابر غلظت طبیعی آن است در حالیکه مقدار Co2 موجود در هوا 320 ppm است و این افزایش مربوط به بازدید کنندگان است.
گرمای ناشی از روشنایی لامپ ها و گرمای بدن غارنوردان و گردشگران غار نیز از جمله عوامل مخرب و برهم زننده شرایط طبیعی این اکوسیستمهاست. به موجب اندازه گیریهای انجام شده توسط وایلیر وهمکاران (Vilar 1986) این مقدار گرما توسط هر شخص
بطور متوسط 82 تا 120 وات است که برابر با گرمای یک لامپ فلورسنت است. ورود یک گروه 100 نفری به غار می تواند در مدت 7 دقیقه، یک درجه سانتی گراد به حرارت غار اضافه کند ضمن اینکه مدت زمانی که لازم است این دما به حالت اولیه خود برگردد حدود 10 دقیقه برآورد شده است (Cigna 1989). بالا رفتن دما در داخل غارها به هر دلیل باعث افزایش میزان تبخیر آب شده بطوریکه در ازای بالا رفتن هر یک درجه دما هوا در داخل غارها، ظرفیت تبخیر آب 8 برابر افزایش می یابد.
جامعه گیاهی لامپی، اصطلاحی است که در نتیجه رشد و نمو گیاهان،خزه ها و جلبکها در اثر تابش مداوم نور لامپهای روشنایی در دیواره و سقف غارها بوجود می آیند. نفوذ ریشه این جامعه گیاهی و نیز مواد حاصل از فرآیندهای بیولوژیکی آنها مانند آزاد شدن گاز متان و دی اکسید کربن در نتیجه تجزیه بقایای آنها موجب تخریب پوشش طبیعی دیواره و سقف غارها شده و در مواردی به اثار باستانی باقی مانده از انسانهای غار نشین آسیب وارد آورده است.

براساس مطالعاتی که راجگزی و بوشکو (Ragezy & Buczho 1989) بر روی این گیاهان غارزی در غاری در مجارستان انجام داده اند مشخص شد که آهنگ رشد آنها با سطوح صاف لامپ روشنایی نسبت عکس دارد. ذرات ریز معلق مانند هاگ قارچها، گرد و  غبار، کرک پارچه ها و لباس بازدیدکنندگان و سلولهای مرده پوست آنها از جمله موادی هستند که بر روی تزئینات داخلی غارها لایه نازکی را تشکیل داده و به عنوان منبع تغذیه باکتریهای بیماریزا و تجزیه کننده در غارها می باشند و در مواردی فساد و تجزیه مواد آلی توسط این باکتریها موجب بوی ناخوشایند در درون غارها می شود. بررسیهای انجام شده در غارهای جنولان Jenolan در نیو ساوت ولز گاهی مقدار این مواد را حدود 2/0 کیلوگرم در هر متر مربع نشان می دهد. بمنظور جلوگیری و کنترل این وقایع، استفاده از محلولهای شستشو کننده و اکسید کننده مانند هیپو کلریت سدیم و واترجتهای قوی بصورت دوره ای در غارها مانع از رشد و گسترش آنها بر روی دیوارها و سقف غارها می شود. استفاده از لامپهای تایمری و لامپهایی با ولتاژ کم ویا لامپهای سرد نیز روند رشد کولنی های گیاهی را کند می کند. اسلاگمولن (Slamogem 1989).

این روشها تاکنون در هیچ یک از غارهای شناخته شده کشور مانند غار علی صدر، قوری قلعه و کتله خور و... که تردد بسیار بالای گردشگر را تحمل می کنند، بکار گرفته نشده است. شدت رشد و نمو خزه ها و جلبکها در علی صدر به عنوان اولین غار آبی شناسایی شده در کشور و دارای سابقه گردشگری بیش از 35 سال، در بعضی نقاط غار بحدی است که تداعی کننده صخره های خزه بسته و جلبکی بیرون غار در مناطق مرطوب است.

2- توسعه مناطق شهری، روستایی و صنعتی

توسعه شهرها و روستا بدنبال خود تولید فاضلابهای شهری و روستایی را در پی دارد ضمن اینکه در مجاورت این شهر و روستاها با توسعه فعالیتهای صنعتی پسابهای صنعتی نیر تولید می شوند در مناطقی که سیستم جمع آوری و تصفیه فاضلاب وجود ندارد این فاضلابها مستقیما وارد چرخه آبهای زیرزمینی شده و در مناطق کارستی بدلیل نفوذ پذیری بالا، اینگونه ضایعات وارد آنها می شود. فاصلابهای شهری ترکیبی از نیترات، فسفاتها، مواد پاک کننده، آمونیوم، ترکیبات آلی و مجموعه ای از باکتریها و ویروسها و قارچها و دیگر مواد سمی هستند، فاضلابهای صنعتی نیز حاوی فلزات سنگین مانند کروم، وانادیوم، سرب، نیکل، جیوه و... و همچنین فلزاتی چون مس و روی می‌باشند. فعالیتهای صنعتی و شهری موجب آلودگی هوا شده و بارانهای اسیدی را ایجاد می نماید که اینگونه بارانها باعث انحلال و تخریب سازندهای اهکی کریستالیزه در داخل غارها می شوند. دفن زباله های شهری حاوی انواع ترکیبات آلی و شیمیایی، در مناطق کارستی و نفوذ شیرابه های زباله، امروزه منابع آبهای زیرزمینی در مناطق کارستی را تهدید می کند. نیتراتها و COD به همراه ترکیباتی از آهن و منگنز و سدیم و کلر براحتی داخل آبهای سطحی و زیرزمینی شده و توسط آنها جابجا می شوند. متان، دی اکسید کربن، سولفید هیدروژن و ترکیبات ازت دار نیز از جمله ترکیباتی هستند که طی فرآیندهای فساد و تجزیه از زباله ها بوجود می آیند.
ایجاد شبکه فاضلاب و احداث تصفیه خانه فاضلاب در نقاط شهری و روستایی، تفکیک و بازیافت زباله ها، و دفن زباله در مناطقی با نفوذ پذیری پایین و یا غیر قابل نفوذ از جمله راههایی است که می تواند از آسیب بیشتر جلوگیری کند. ممنوعیت توسعه واحد های صنعتی و شهری در مناطق کارستی، فیلتراسیون مناسب گازهای متصاعد شده از پالایشگاهها و کارخانجات، تصفیه، جمع آوری و ذخیره پسماندهای صنعتی در مخازن غیر قابل نفوذ، و ایجاد سیستم مشاهده ای و اندازه گیری (مونیتورینگ) آبهای زیزمینی از جمله مواردی است که باید در مناطق شهری و صنعتی رعایت شود.

3- احداث سدها

با ایجاد سدها، سطح آبهای زیرزمینی در زمینهای پایین دست سدها افزایش یافته و پس از آبگیری و بالا آمدن سطح آب، ناپیوستگیهایی که تا قبل از آبگیری سد در بالای سطح ایستابی قرارداشته اند به زیر آب رفته و در اثر افزایش جریانهای زیر سطحی توسعه یافته و این پدیده در سنگهای آهکی، گچی و نمکی که در نزدیکی سطح زمین قرار می گیرند گسترش می یابد و در نهایت فروچاله های انحلالی Solution Sinkholes را سبب می شوند که نمونه هایی از آن را می توان در پایین دست سد کارون 1 در سازند گچساران مشاهده کرد. اما خود سد بر روی سازند آسماری قرار دارد.
آب گل آلوده چشمه های پایین دست سد در فصول پر باران حاکی از وجود ناپیوستگیها در این سازند و شسته شدن مواد رسی و سیلتی توسط این نایپوستگیها و مجاری کارستی است. همچنین نمونه هایی دیگر از این پدیده در پایین دست سد لارمشاهده می شود. در منطقه ای که سد لار قرار دارد اشکال مختلف کارست (سطحی و زیرسطحی) مانند غارهای گل زرد، بورنیک و رودافشان رخنمون دارند. سد لار صرفنظر از مشکلات زمین شناسی مهندسی که در حین ساخت و پس از احداث با آن روبرو بوده است، باعث افزایش سطح آب زیرزمینی درزمینهای پایین دست خود شده است. آبگیری سد در سال 1980 و اشباع لایه های پایین دست آن، موجب افزایش دبی آب چشمه های پایین دست خود ( گلوکاه، هراز و آب اسک ) به میزان 12 مترمکعب در ثانیه گردیده است. همچنین از سال 1983 تراز آب زیرزمینی در منطقه، از 240 متر به 120 متری تغییر یافته است. این شرایط باعث شده است که رخداد فروچاله ها در پایین دست سد شدت یابد و این موضوع؛ سد لار را با خطر روز افزون تخریب مواجه کرده است. در مواردی احداث سد ها در بالا دست غارها باعث شده تا سطح آبهای زیر زمینی در اطراف غارها کاهش یافته و به مرور زمان آبهای ورودی به غار کاهش یافته و خشک شوند.

4- تخریب جنگلها و مراتع

جنگلها و مراتع و بطور کلی پوشش گیاهی همواره بعنوان زهکش طبیعی در سطح و عمق زمین عمل کرده و نگهدارنده خاکها می باشند. پاکتراشی جنگلها و تخریب مراتع و یا آتش سوزیها منجر به از بین رفت پوشش گیاهی و در نتیجه زهکش طبیعی زمین شده و سبب فرسایش خاک و گل آلود شدن چشمه ها در مناطق کارستی می شود. ریشه درختان تا اعماق 30 تا 40 متری نفوذ کرده و از تجزیه مواد آلی برگ، ریشه و ساقه درختان و گیاهان دی اکسید کربن آزاد می شود که این گاز با آبهای ناشی از بارشهای جوی و فرو رو ترکیب شده و اسید کربنیک حاصل از آن می تواند کربنات کلسیم را در خود حل کرده و نقش اساسی در شکل گیری سازندهای کارستی داشته باشد. آسیب رساندن به گیاهان در مناطق کربناته می تواند این روند را متوقف و یا کند سازد، همچنین پوشش گیاهی با توجه به شکل و ترکیب خود باعث نفوذ آب باران بداخل خاک شده و درجه حرارت آنرا در قسمتهای عمقی نیز کنترل می کند، آزاد شدن مواد ارگانیکی توسط این گیاهان و کمپلکسهای اسیدی بهمراه درجه حرارت از جمله فاکتورهای مهم و کنترل کننده در شکل گیری سازندهای کارستی و تزئینات داخل آنها هستند. رویش گیاهان غیر بومی در مناطقی که پوشش گیاهان آنها به هر دلیل از بین رفته است می تواند اثرات مخربی بر غارها داشته باشد. جایگزینی تک گونه ای توسط درختان کاج و یا گونه های درختی مخروطیان باعث بالا رفتن مصرف آب و کاهش نفوذ شده و اسیدیته خاک را افزایش می دهند، این فرآیند سبب متوقف ساختن رشد استالاگمیتها و استالاکتیتها شده و در مواردی نیز باعث انحلال آنها می شود. سال 1930 در یارانگوبیلی Yarrangobly استرالیا جنگلهای اوکالیپتوس جهت کشت درختان کاج غیر بومی پاکتراشی شدند و طی سالها غارهای واقع در زیر این درختان نسبتا خشک ماندند در دهه های بعد با جایگزین آنها توسط گیاهان بومی، سازندهای کارستی دوباره فعال شده و مقدار فرسایش خاک کاهش چشمگیری یافته و دبی چشمه ها بالا رفت.

5- استخراج معادن
سازندهای کربناته، مناطق مناسبی جهت برداشت و استخراج سنگ می باشند. سنگ مرمر، سنگ آهک کارخانه های تولید سیمان و استفاده از آن بعنوان سنگ لاشه، تهدیدی برای اشکال مختلف کارست می باشد. راه سازی در معادن و یا انفجار و برداشتهای نادرست از این ذخایر کربناته می تواند باعث تخریب محیط های کارستی و در نتیجه آسیب به اکوسیستمهای وابسته آن شود. کارخانه های سیمان با توجه به نیاز فراوان به سنگ آهک عموما در نزدیک سازند های کربناته بنا می شوند ضمن آنکه ممکن است در مجاورت این سازندها، کانسارهای فلزی نیز بوجود آمده باشند. فعالیتهای معدنی و صنایع وابسته به آن موجب بارش بارانها اسیدی و تخریب پوشش گیاهی شده و همانطور که در بحث تخریب جنگلها و مراتع عنوان شد چرخه تخریب کارست ادامه می یابد.

6- برداشت بی رویه آبهای زیرزمینی

احداث نیروگاه حرارتی شهید مفتح در 40 کیلومتری شمال غرب همدان و در نزدیکی شهرستان فامنین و برداشت بی رویه آبهای زیرزمینی توسط مجموعه چاههایی که آب مصرفی نیروگاه را تامین می کنند باعث گردیده تا سطح آبهای زیرزمینی در دشت فامنین افت قابل ملاحظه را داشته باشد. در سالهای اخیر و ایجاد پدیده فروچاله های ریزشی Collapsed Sinkholes در نزدیکی روستای همه کسی ودر زمینهای اطراف نیروگاه شدت یافته است. قسمتهای سطحی این دشت را آبرفتهای کواترنر و قسمتهای زیرین را سازندهای کربناته متعلق به ژوراسیک تشکیل داده اند. طی میلیونها سال پدیده فرسایش و انحلال در این سازندهای کربناته،اشکال زیر سطحی کارست را باعث گردیده اند که نمونه بارز این پدیده های کارستی در سطح زمین، غارعلی صدر است که در 50 کیلومتری شمال غرب نیروگاه قرار دارد. ایجاد فروچاله ها در این منطقه در کوتاه مدت با افزایش برداشتهای آبهای زیرزمینی در سازندهای کربناته رابطه مستقیمی داشته و روند افزایشی و ایجاد آنها ادامه دارد. کاهش حجم آب در اثر برداشت بی رویه آبهای زیرزمینی و بهم خوردن فشار لیتو استاتیک و هیدوراستاتیک در قسمتهای عمیق و در داخلی حفره های کارستی، عامل اصلی ایجاد اینگونه فروچاله هاست. برداشت بی رویه همچنین موجب افزایش شیب مخروط افت شده و می تواند آبهای آلوده یا شور و با ترکیبی متفاوت را از آبخوانهای مجاور وارد آبخوان مورد بهره برداری نماید.

7- توسعه کشاورزی

توسعه کشاورزی و نیاز روز افزون به محصولات کشاورزی باعث شده است تا استفاده از انواع کودهای شیمیایی و حیوانی و همچنین سموم دفع آفات بعنوان امری بدیهی مورد پذیرش قرار گیرد. مواد آلی موجود در کودهای حیوانی با تجزیه خود دی اکسید کربن خاک را بالا برده و از ترکیب آن با آبها، اسید کربنیک حاصل می شود که می توان در شکل گیری و یا انحلال سازندهای کربناته موثر باشد. نیتروژن و فسفات موجود در کودهای شیمیایی نیز با نفوذ توسط آب در داخل غارها موجب تغذیه و رشد میکروارگانیسمهای غارزی شده و تعادل اکولوژیکی این مکانها را برهم می زد و یا استفاده از سموم دفع آفات موجب از بین رفتن آنها می شود. یکی از راههای کاهش خسارات ناشی از فعالیتهای کشاورزی محدودیت استفاده از این مواد در فصول پر بارش است و بهتر است که در ماههایی از سال استفاده شوند که امکان حمل و نفوذ آنها توسط آب، بداخل سازندهای کارستی به حداقل برسد و یا اینکه در مناطق کارستی استفاده از آنها محدود شود و نیز از موادی استفاده شود که کمترین تاثیر را بر اکوسیستمهای کارستی داشته باشد.

تفاوت اب کارست با ابهای زیرزمینی:
در واقع اب کارست نوعی اب زیر زمینی محسوب میشود, ابها را به ۲ گروه تقسیم میکنند ,
آب های سطحی و آب های زیر زمینی 
ابهای زیر زمینی دارای ۲ بخش میباشد:
 ۱_ ابهای زیرزمینی که در ابرفت وجود دارند
 ۲_ ابهای زیرزمینی که در کوهستان وجود دارند .حرکت اب در اهک خیلی سریعتر است واین اهک ها خیلی سریع الوده میشوند.
در ابهای زیرزمینی ابرفتی حالت خود پالایش وجود دارد اما در ابهای کارستی به علت وجود درز شکاف بسرعت الودگی وارد ابخوان میشود.
مناطق کارست نسبت به سایرمناطق درمقابل الودگی واثرات زیست محیطی حساس هستند. از انجایی که سنگهای مناطق کارست قابلیت نفوذ پذیری بالایی دارند، ابهای زیرزمینی کارست پتانسیل بالایی جهت الوده شدن دارند. نفوذ منابع الاینده به سفره های زیرزمینی کارست از طریق روان ابها به دلیل نبود لایه سنگی و یا خاک محافظ نظیر رس که نقش فیلتراسیون را بازی میکنند خیلی سریع تر انجام میگیرد.
درطول مسیرحمل و نقل الاینده ها توسط روان ابها به سفره ها به دلیل پایین بودن ظرفیت میرایی مناطق کارستی واکنش بین این موادبا مواد زمین ممکن است بخشی از انها حل شوند حتی ممکن است برخی از الاینده ها درطول مسیر حمل ونقل از فاز محلول به فاز گاز تبدیل شوند .

ظرفیت میرایی مناطق کارستی جهت کاهش اثرات زیست محیطی الاینده ها به دلایل زیر محدود است:
 ۱_کمبود سطح قابل توجه برای جذب , تبادل یونی و یا از بین بردن الاینده ها توسط میکروارگانیسم ها
 ۲_نفوذ سریع و روان ابهای الوده به سفره های زیرزمینی
 ۳_وجود ویا عدم وجود پوشش نازک خاک که اجازه حمل ونقل سریع الاینده ها را میدهد
 ۴_حاکم بودن رژیم اشفته جریان اب

مناطق کارستی با وجود داشتن یک سری ویژگی های مخصوص از سایر مناطق تمایز داده میشوند:
  ۱_عدم وجود جریان های سطحی دایمی
 ۲_ وجود حفرات بخصوص درقسمت تماس با جریان
 ۳_ حضور کانالهای زیرزمینی که درانها اب جریان دارد
 ۴_وجود چشمه های بزرگ
 ۵_محوشدن ناگهانی رودخانه ها و ابهای سطحی دراین مناطق

راهکارهای حفاظت از مناطق کارست وجلوگیری از الودگی ابهای زیر زمینی کارست

۱_جلوگیری از الودگی های زیست مخیطی در مناطق تغذیه سفره های کارستی با وضع قوانین
 ۲_ جلوگیری از دفع مستقیم الاینده هادر رودخانه ها و حوضه های ابریز اطراف مناطق کارست
 ۳_ استفاده صحیح از زمین های کارستی وعدم استفاده از فروچاله ها وغارها به عنوان لندفیل
 ۴_ انتقال وذخیره زباله ها وپساب های صنعتی وخانگی به نقاط دورتروتصفیه پساب ها
۵_ استفاده صحیح از کود , سموم دفع افات نباتی و منع یا محدودیت از مواد سمی و خطرناک
 ۶_ تغییر شیوه کشاورزی از سنتی به صنعتی به منظور کاهش ضایعات واتلاف اب
 ۷_ اجرای ایین نامه های برنامه ریزی شهری وجغرافیایی جهت طراحی وساخت محل های مسکونی, جاده ها وصنایع وغیره در مناطق کارست ویا نزدیک به کارست
 ۸_ انتقال مراکز پرورش دام وطیور به حواشی ویا نقاط دور دست کارست
۹_نمونه برداری های فصلی از اب چشمه ها وبررسی خصوصیات کیفی وکمی اب انها به منظور اطلاع یافتن از الودگی های زیست محیطی
 ۱۰_ طراحی واجرای سیستم پیشرفته فاضلاب شهری , روستایی وصنعتی
 ۱۱_ بالابردن دانش عمومی واگاهی دادن به مردم از راه اموزش ازطریق مراکز اموزشی وتحصیلی , جراید , برنامه های مستند تلویزیونی و غیره نسبت به اهمیت کارست واسیب پذیری محیط زیست کارست.


اتحادیه جهانی غارنوردی در صدد است از یونسکو بخواهد که سال 2021 را به عنوان سال غارها و کارست معرفی کند که گامی بزرگ در راه شناساندن اهمیت آنها خواهد بود. در آن سال در تمامی کشورهای عضو اتحادیه کنفرانسهای بین المللی مرتبط با غارها و کارست برگزار خواهد شد که برای آگاه سازی مسئولین و عموم بسیار موثر خواهد بود. نماینده ایران نیز پس از دریافت جوابهای مثبت جناب نظام دوست رئیس انجمن و جناب زارعی رئیس فدراسیون رای مثبت ایران را منعکس نمود.

پیرامون این مبحث  سوالاتی چند مرتبط با موضوع بحث توسط نماینده ایران (سعید هاشمی نژاد) از جورج ونی (نایب رئیس اتحادیه جهانی غارشناسی) پرسیده شد.
جورج ونی مدیر اجرایی موسسه ملی تحقیقات غار و کارست در نیو مکزیکو، آمریکا می باشد که پیرامون این موضوع به دنیای زیر زمین چنین پاسخ داد:

1-    چند درصد از آب روی زمین از منابع کارستی تامین می شود؟
مشخص نیست. نقشه های مناطق کارستی دنیا نشانگر 14 درصد کارست کربناته (سنگ آهک و دولومیت) و بین 6 تا 10 درصد کاریت تبخیری(گچ . هالیت می باشد). آب حاصل از کارست تبخیری عموما قابل نوشیدن نیست. در حال حاضر برروی پروژه ای کار می کنم تا نقشه دقیقتری از کارست دنیا تهیه شود. این بخش آسان قضیه است. همچنین در حال تلاش برای بدست آوردن اطلاعات در مورد کاربرد آب هستیم که کاری دشوار است. امیدواریم که این نقشه و نتایج آن را سال آینده منتشر کنیم. در آمریکا برحسب محاسبات من 40 میلیون نفر از آبهای زیرزمینی کارست به عنوان تنها یا اصلی ترین منبع آب استفاده می کنند ( مترجم-با احتساب جمعیت 316 میلیونی آمریکا در حال حاضر 6/12 درصد از جمعیت آمریکا)

2-    چرا مناطق کارستی توانایی تصفیه آب را ندارند؟
حفره ها خیلی بزرگ هستند. به عنوان یک غارنورد در خیلی از آبخوان ها شنا کرده ام. تصفیه هم نشدم! این بدان معنا است آلاینده ها که معمولا میکروسکوپی هستند تصفیه نمی شوند. بطور کلی حفره ای به بزرگی یا بزرگتر از انگشت کوچک شما آب را تصفیه نمی کند.

الان خانه نیستم. وقتی به خانه بازگردم لینکی را به یک کنفرانس یک ساعته که در مورد کارست ارایه کرده ام و برخی از این موارد را توضیح می دهد برایت می فرستم.
3-    دلایل اصلی آلودگی در مناطق کارستی چه هستند؟
همانند هر مکان دیگری حضور آلاینده ها و روشهای ناکافی جهت خارج نگه داشتن آنها از زمین

4-    برای کمک به بهبود آب حاصل از مناطق کارستی چه پیشنهاد می کنید?
حذف یا اعمال محدودیت شدید استفاده، انبار کردن، و حمل آلاینده ها بر روی کارست. به علاوه انجام اقدامات اضافی و اقداماتی که موثر بودنشان در کارست اثبات شده بدلیل آسیب پذیری بسیار و پیچیدگی کارست. ویدئوی من را ببینید.

https://vimeo.com/129592314

تصویری از ساختار کارست و نحوه جریان آبهای زیر زمینی, نکته جالب تصویر, دسته بندی غارها بصورت غارهای خشک, خیس و غارهای با آب زیرزمینی هست.
کارستکارستکارستکارست

نشر: گروه غارنوردی و غارشناسی دنیای زیر زمین

گردآوری: سارا عدالتیان

با سپاس از دکتر جورج ونی، دکتر خوش رفتار، دکتر شهابی، سعید هاشمی نژاد و دگر اعضای محترم گروه که در تهیه این مقاله همکاری کردند.




نوع مطلب : کارست، زمین شناسی، غارشناسی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

       نظرات
سه شنبه 27 مرداد 1394
شاهپور امرالهی

نقشه برداری از غار

نقشه غار عبارت است از یک طرح گرافیکی از غار در مقیاس کوچک بر روی یک سطح صاف دو بعدی و نقشه برداری از غار عبارت است از اندازه­گیری، ترسیم و طراحی نقشه.

اهداف نقشه برداری از غار:

·        اثبات فرایند و سطح کاوش غار

·        مشخص نمودن ابعاد و مشخصات پایه از قبیل طول، عمق، شیب و رابطه آن با سطح.

·        به­عنوان نقطه شروع جهت کاوش بیشتر

·        آمادگی تکنیکی و جهت یابی

·        مطالعات علمی (زمین شناسی، باستان شناسی و...)

·        موثر در عملیات امداد غار

·        ارائه و انتشار

مشکلات نقشه برداری از غار:

·        پیچیدگی های مورفولوژی

·        موقعیت سه بعدی غارها

 

انواع روشهای نقشه برداری از غار

نقشه برداری غار به دو بخش عمده تقسیم می گردد:

بخش اول:

ترسیم نقشه درون غار است که در جزوات مقدماتی نقشه برداران با آن آشنا می شوند.

بخش دوم:

طراحی نقشه غار بصورت دستی و یا اغلب توسط نرم افزارهای کامپیوتری می باشد. در این جزوه آموزشی سعی بر این داریم که شما را با مراحل طراحی نقشه یک غار، بصورت گام به­گام آشنا نماییم.

نقشه­برداری در غار، می تواند به دو روش ترسیم دستی (توسط کاغذ و قلم و نقاله) و ترسیم دیجیتالی (توسط موبایل و یا PDA که بتوان نرم افزار ترسیم را بر روی آن نصب نمود)، انجام گیرد. هر کدام از این دو روش دارای مزایا و معایبی می­باشند.

 

ترسیم دستی:

ترسیم دستی، روش کندتری برای نقشه­برداری محسوب می­گردد و در عین حال احتمال خطا در آن بیشتر است. اما تحت هر نوع محیط و شرایطی در غار قابل استفاده می­باشد.

 

ترسیم دیجیتالی:

ترسیم دیجیتالی، روشی سریع­تر و دقیق­تر محسوب می­گردد اما ممکن است در برخی محیط­ها مثل شرایط رطوبت بالا، دچار مشکل گردد و یا اینکه به هر دلیل نقص در سیستم الکترونیکی و یا مشکل نرم­افزاری پیش بیاید. بدین سبب نقشه­برداری که با سیستم دیجیتال به طراحی می­پردازد، علاوه بر داشتن تسلط کافی بر روش­های ترسیم دستی، بایستی ابزارهای مربوط به آنرا نیز با خود بهمراه داشته باشد تا در صورت عدم کارایی سیستم دیجیتالی، روش خود را جایگزین نماید.

بسته به اینکه شما نقشه را با چه روشی ترسیم کرده باشید، پردازش اطلاعات جمع آوری شده و طراحی نقشه، مراحل مختلفی خواهد داشت

روش دیگری برای اندازه گیری بصورت نصب برنامه ای بر روی تلفن همراه وجود دارد که ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﺩﻭﺭﺑﯿﻦ ﺗﻠﻔﻦ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺧﻮﺩ ﺯﺍﻭﯾﻪ ﻭ ﺷﯿﺐ ﻧﻘﻄﻪ ﻣﻮﺭﺩ ﻧﻈﺮ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮﺍﺣﺘﯽ ﺑﺪﺳﺖ ﺁﻭﺭﯾﺪ.

ﻭﯾﮋﮔﯽ ﻫﺎﯼ ﭘﺸﺘﯿﺒﺎﻧﯽ ﺷﺪﻩ:
-
 ﺍﺻﻼ‌ﺡ  ﺷﻤﺎﻝ ﻣﻐﻨﺎﻃﯿﺴﯽ ﺑﻪ ﺟﻬﺖ ﺷﻤﺎﻝ ﺣﻘﯿﻘﯽ
-
 ﺷﺎﺧﺺ ﺯﺍﻭﯾﻪ ﺳﻨﺞ
-
 ﺷﺎﺧﺺ ﺷﯿﺐ ﺳﻨﺞ
-
  ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺪﻑ ﮔﯿﺮﯼ ﺩﻭﺭﺑﯿﻦ
-
  ﺩﮐﻤﻪ ﯼ ﺛﺒﺖ ﺗﺼﻮﯾﺮ  ﻫﺪﻑ ﮔﯿﺮﯼ ﺷﺪﻩ ﺑﺮﺍﯼ ﺧﻮﺍﻧﺪﻥ ﺭﺍﺣﺖ ﺗﺮ ﻣﻘﺎﺩﯾﺮ "!Snap"


 ﺗﻮﺿﯿﺢ: ﺍﯾﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺗﯿﻢ ﻏﺎﺭﻧﻮﺭﺩﺍﻥ ﺍﺳﺘﺎﻥ ﺍﻟﺒﺮﺯ ﺩﺭ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺍﮐﺘﺸﺎﻑ ﻭ ﻧﻘﺸﻪ ﺑﺮﺩﺍﺭﯼ ﭼﺎﻩ ﻏﺎﺭﯼ ﺩﺭ ﻣﻨﻄﻘﻪ ﯼ ﻗﻠﻪ ﮐﺮﭼﺎﻥ ﮐﺮﺝ ﻣﻮﺭﺩ ﺗﺴﺖ ﻭ ﺁﺯﻣﺎﯾﺶ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ.


توصیه میشود از این نرم افزار به دلیل درصد خطای بالاتر نسبت به ابزارهای دستی و دیجیتال فقط در غارهای کوچک در حدود طول زیر صد متر استفاده شود.
این کار به دلیل سرعت و نبود امکانات کافی کمک خواهد کرد.


علاقمندانی که امکان تهیه ابزار گران قیمت نقشه برداری برای غارها ندارند می توانند از این مورد استفاده نمایند.
همین نرم افزار به همراه یک متر نواری ارزان وسیله ای کافی برای برداشت یک نقشه از غار است.
تعدادی از غارهای کوچک را با یک بار بازدید توانسته ایم با همین شیوه نقشه برداری کنیم.
گرچه درجه نقشه برداری با این روش پایین تر از دیستو است اما برای انانی که علاقمند یادگیری هستند و
  امکان تهیه سخت افزار لازم را ندارند مفید خواهد بود.
با یک قطب نمای معمولی و متر نواری به همراه شیب سنج ساخت دستی هم میتوان کار را به صورت مفید انجام داد.

 

ابریس


ابریس یکی دیگر از نرم افزارهای تحت اندروید برای نقشه برداری از غار است. که هنوز به اندازه توپودروید کامل نیست.

 

توپودروید
نرم افزار توپودروید تحت اندروید برای نقشه برداری از غار کامل ترین نرم افزاری که تا کنون تحت اندروید منتشر شده است.
در دومین گردهمائی بین المللی یو آی اس، برای نقشه برداری زیرزمینی، در شهر برایتن باخ** در کشور سوئیس درسال ۱۳۷۴، تصمیم گرفته شد که علائم به کاربرده شده برای نقشه کشی غارها، توسط کشورهای مختلف، مورد بررسی دقیق قرارگیرد. مجموعه
ٔ علائم اصلی و مهم، در یک لیست جدید گردآوری شدند. این لیست به عنوان پیشنهاد، برای جمع آوری نظرات بین المللی، منتشر شد. این پیشنهاد به طور مفصل درکنگرۀ "یو آی اس"***به بحث گذاشته شد ودر آخر توسط هیئت های نمایندگی کشورها در "یو آی اس" به تصویب رسید
این لیست پایه ای برای درک نقشه های غار، در سطح بین المللی است. به همین دلیل، هر کشوری، در شرایط خاص و ضروری، می تواند علائم جدید خود را به آن اضافه کرده و بکارببرد. در ضمن بکار بردن علائم دیگر هم ممنوع نیست
بعد از نقشه برداری های زیاد، بیشتر مشخص می شود که نقشه
ٔ یک غار، با وجود همهٔ نشانه ها و علائم به کار رفته، فقط "نصف " کار تحقیقات یک غارنورد را نشان می دهد. آن نیمهٔ دیگر که به همان اندازهٔ نیمهٔ اول مهم است، توصیف چیزهایی از غار است که با نقشه نمی توان آنها را نشان داد. وصف غار اهمیت خیلی مهمی دارد. توصیف کتبی یک غار شامل مشاهدات از جنبهٔ زمین شناسی، لایه های رسوبی، آب شناسی، وضعیت آب و هوائی، گیاهی و جانوری است. هم چنین خلاصهٔ کوتاهی در مورد شیوهٔ کار تحقیقی و کل برنامهٔ کار، جزئی از توصیف کتبی غار به حساب می آید. به علاوه حدس هائی در مورد احتمال ادامهٔ راه هایی که تحقیق نشده اند و شاید تئوری در مورد شکل گیری غار، می تواند نقشه را به یک پایهٔ با ارزش برای کارهای بعدی، تبدیل کند.

به همین دلیل پثشنهاد مصرانه می شود، که نه تنها یک پلان و مقطع کشیده شود، بلکه تشریح غار، به شکلی که در بالا گفته شد به آن اضافه گردد.
نقشه برداری تنها محدود به ترسیم نقشه یک غار نمی شود.


ما می توانیم نقشه یک غار را به خطوط توپوگرافی منطقه متصل نماییم و تصویری سه بعدی از غار نسبت به منطقه بدست آوریم
می توانیم خروجی های احتمالی یک غار را مشخص کرده و با کاوش سطحی در همان منطقه به آن برسیم
می توانیم چند سیستم غار در یک منطقه را به هم متصل و ارتباط احتمالی آن را جهت حفاری بررسی نماییم
تمام این موارد به کمک نرم افزار
Survex  قابل اجراست که از سایتی با همین نام می توان رایگان دانلود کرد.

نقشه برداری از غارها بسیار زمان بر است.
برای غارهای طولانی این کار سالها و شاید نسل ها به طول انجامد.
به طور مثال از غارماموت آمریکا تا کنون حدود 630 کیلومتر نقشه برداری شده که در چند نسل این کار ادامه داشته است.
برداشت قسمتی از نقشه غار در زمان های مختلف و طی سالهای مختلف مشکلاتی را در پیش دارد.
از جمله اینکه نقشه برداری با ابزار مغناطیسی انجام میشود و تغییرات قطب مغناطیسی زمین طی زمان های مختلف در ان تاثیر خواهد داشت.

در پیوست منابعی جهت مطالعه و آموزش نقشه برداری از غار معرفی می گردد:

جهت دانلود مقالات بر روی عنوان آن کلیک نمایید.

 

اصول ساده و مهم نقشه برداری غار

آنتونی جی دی، یوخین هارتین، توماس بیترلی گردآوری و ترجمه: شراره غازی

نقشه برداری از  غار

نوشته نون بوچیچ از کرواسی ترجمه سارا عدالتیان سعید هاشمی نژاد

 

وارد کردن مختصات جغرافیایی در نرم افزار Compass
جهت جانمایی خطوط و مسیر غار بر روی گوگل ارث
از سعادت لطفی زاده



راهنمای کار با نرم افزار کامپس یکی از پر کاربرد ترین نرم افزارهای نقشه برداری غار
از مجید کاشیان


علائم و نمادها در نقشه برداری
سعادت لطفی زاده و سارا عدالتیان

 

نشر: گروه غارنوردی و غارشناسی دنیای زیر زمین

گردآوری: سارا عدالتیان

با سپاس از خانم سارا عدالتیان و آقای جلال زارعی





نوع مطلب : نقشه برداری، غارنوردی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

       نظرات
شنبه 17 مرداد 1394
شاهپور امرالهی

خفاش

خفاش­ها تنها پستاندارن پرنده هستند، که پرواز حقیقی دارند و مانند پرندگان قادرند در هوا پرواز کنند. نام علمی آنها Chiroptera بوده و به معنی "دست­های بال مانند" است. بال­های خفاش با بال­های بقیه پرندگان متفاوت است و به گونه دیگری ساخته شده، اما در عوض پوست بال­های خفاش جنسی شبیه چرم دارد و دارای خاصیت ارتجاعی است که باعث می­شود بال­هایش در طول استخوان­هایی که دست­ها و انگشتان خفاش را حرکت می­دهند کشیده شود. این راسته با 19 خانواده، 192 جنس و بیش از 1250 گونه با انتشار جهانی، یک چهارم کل پستانداران را تشکیل می­دهداین گروه جانوری، رژیم غذایی متنوعی از حشره خواری، شهد، گرده، میوه خواری و حتی خون خواری دارند.


خفاش

 

زیر راسته کلان خفاشان

خفاش­های این زیر راسته میوه­خوارند. دارای جثه بزرگند، انگشت دوم آن­ها چنگال­دار است و چون اکثر آن­ها از پژواک صدا برای موقعیت یابی استفاده نمی­کنند گوش کوچکی دارند. اکثراً در مناطق تاریک و متروکه بیتوته می­کنند و رژیم غذایی متنوعی از شهد، گرده و میوه خواری دارند. خفاش‌های بزرگ بواسطه جثه بزرگ از بقیه گونه­های خفاش حین پرواز و استراحت قابل تشخیص است. این خفاش­های بزرگ از حس بویایی­شان استفاده می­کنند تا غذا، میوه و یا آب میوه پیدا كنند. بعضی از خفاش­های این نوع عبارتند از: خفاش میوه خوار و خفاش شكوفه.

 

زیر راسته خردخفاشان

خفاشهای این زیر راسته حشره خوارند. اندازه آن­ها کوچک است اما بیش از 70% جمعیت خفاش­ها را شامل می­شوند. انگشت دوم دست آن­ها بدون چنگال است، گوش گسترده و شکل گوش حلقه بسته نیست و از انعکاس صوت تولید شده توسط خودشان در شکار استفاده می­کنند یعنی توانایی Echolocation دارند. پژواک­های بازگشتی اصوات، آن­ها را در تعقیب شکار خود و اجتناب از موانع راهنمایی می­کند. دارای 17 خانواده و بیش از 1000 گونه هستند.


 نیمی از استخوان بندی بدن خفاش میوه‌خوار.

 

نقش خفاش در اکوسیستم

خفاش­ها اعم از گونه ­های میوه خوار که در گرده افشانی و پراکندن دانه­ ها نقش دارند و گونه­ های حشره خوار که در از بین بردن حشرات آفت مؤثرند، نقش کلیدی در حفظ اکوسیستم دارند. تعدادی از پرندگان شکاری و همچنین مارها از گوشت خفاش ها تغذیه می کنند. در غار شیرآباد واقع در استان گلستان، سمندر غارزی که گونه ای کمیاب است از گوشت خفاش هایی که کف غار می افتند، تغذیه می کنند.

 

انتشار خفاش در ایران

تا كنون 50 گونه خفاش در ایران شناسایی شده است كه چندان هم دقیق نمی باشد. یك نمونه خفاش كه برای اولین بار از ایران گزارش شده به نام   trianops persicus كه بعد از آن از مناطق دیگر هم گزارش شده است. از جمله گونه هایی كه در ایران گسترش زیادی دارد و از لحاظ جمعیتی خیلی زیادند خفاش گوش موشیmyotis blythii    است. خفاشهای میوه خوار در جنوب ایران مثل جهرم و جنوب كرمان و قشم و بندرعباس و جنوب سیستان پراكنش دارند.

 

پژواک یابی

صدایی كه خفاشها تولید می كنند را معمولا ما نمی شنویم چون فركانس آن پایین تر از حد شنوایی ماست اما بعضی از آنها فركانسی كه تولید می كنند را گوش ما تفسیر می كند و قابل شنیدن هست. صدایی كه هر خفاش تولید می كند قدرت و فركانس متفاوتی دارد. صدای خفاشها را با دستگاه بت دیتكتور ضبط كرده و با نرم افزار مربوطه تفسیر می كنند. بطوری كه در كلونی چند هزارتایی هر نوزاد صدای مادر خود را به راحتی می شناسد و بر عكس. این پژواك یابی بسته به گونه مورد نظر و از لحاظ جغرافیایی و در كارهای متفاوت مثل شكار حشره، پیدا كردن جفت، پیدا كردن نوزاد و مكان زندگی و ... متغیر می باشد. خفاش هایی مثل دم موشی پژواك یابی ضعیفی دارند و معمولا در ورودی های غار با دهانه گشاد و طول كمتر زندگی می كنند. در صورتی نمونه هایی كه پژواك یابی قوی مانند خفاش های نعل اسبی دارند در عمق غارها نفوذ می كنند .

  

تولید مثل

سیستم­های جفت­گیری در بین گونه­های خفاش متفاوت است. بسیاری از خفاش­های نواحی معتدل در پاییز هنگامی که آن­ها نزدیک جایگاه زمستان خوابی خود در زمستان جمع می­شوند جفت­گیری می­کنند. در بسیاری از خرد خفاشان نئوتروپیکال یک یا دو نر از حریم ماده­ها دفاع می­کنند. در حالیکه بیشتر گونه­ها هر دو جنس چند همسر دارند برخی خفاش­ها همکه تک همسری را ترجیح می­دهند. در این موارد نر، ماده و بچه­های آن­ها در یک گروه و در یک محل زندگی  می­کنند و نرها ممکن است در حفاظت و تغذیه نسل جوان مشارکت کنند. در هنگام تولد وزن خفاش­های نوزاد بین 10 تا 30 درصد وزن مادرشان است تمام خفاش­های تازه متولد شده بطور کامل برای هم حفاظت و هم تغذیه به مادرشان وابسته هستند. خفاش­ها هنگام تولد توانایی پرواز ندارند و تا 2 تا 4 هفته بعد که این قدرت را پیدا کنند، هنگام پرواز به مادرشان می­چسبند.

 

خواب زمستانی

اکثر خفاش ها زمستان خوابی دارند و با کوچكترین شوك در زمستان از خواب بیدار شده و یك دفعه ذخیره چربی دو ماهه خود را از دست می دهند بطوری كه گاهی قادر به ادامه حیات نیستند. بیشتر آن‌ها برای پیدا کردن جای مناسب برای خواب زمستانی صدها کیلومتر پرواز می‌کنند. برخی از آن‌ها به خواب کاذب می‌روند و در هنگامی که هوا آنقدر گرم است که حشرات در آن فعال اند، آن‌ها هم بیدارند و تغذیه می‌کنند. دسته‌ای از آن‌ها سوراخ می‌کنند یا به غار می‌روند تا در آنجا شش ماه از سال را به خواب زمستانی بروند.

 

توصیه های جدی به غارنوردان

غارها اهمیت زیاد و نقش بسزایی در چرخه طبیعت دارند. از جنبه های اکولوژیک (زیست محیطی)، علمی، میراث فرهنگی، گردشگری و اقتصادی، غارها دارای ارزش بسیاری هستند.

حفاظت از جانوران تروگلوبیت که بسیار نادرند و از ذخایر ارزشمند ژنتیکی هستند بسیار مهم است. انواع جانوران غارزی ارزشمندند از جمله خفاش ها که به عنوان شاخص های اکولوژیکی از سلامت زیست محیطی غار می باشند و نقش مهمی در اکولوژی غار بازی می کنند. غارها لانه ای برای پرورش نوزادان، محل تجمع و خواب زمستانی خفاش ها هستند. خفاش ها علاوه بر نقشی که در کنترل جمعیت حشرات در بیرون غار دارند در غار تولید گوانا (فضله) می کنند که منبع غذایی بسیار مهمی برای انواع غارزیان است. بسیاری از جانوران غار وابسته به خفاش ها هستند.

1.     از انجام هرگونه آلودگی های صوتی و نوری و بسیاری از تخریب های انسانی مثل حفاری و به جا گذاشتن زباله در غار که این محیط آسیب پذیر را تخریب می کند و باعث از بین رفتن خفاش ها و دیگر جانوران غارزی می شود جدا خودداری کنید.

2.     بهتر است در زمانی كه خفاشها در خواب زمستانی بسر می برند و در زمان بارداری و شیردهی آنها از ورود به غار خودداری كرده و به هیچ وجه با نور باعث تحریك خفاش ها شد.

3.     خفاشها هیچ آسیبی به ما نمی رسانند، حتی اگر گله ای هم به سمت ما هجوم بیاورند هیچ كدام از آنها به ما اصابت نمی كنند. بنابراین اصلا نگران خفاش ها نباشید و از آنها نترسید و به حال خودشان رهایشان كنید.

4.     خفاش ها زمانی كه خواب زمستانی هستند نباید بیدار شوند چون انرژی كه از طریق چربی ذخیره كرده اند هدر رفته و كمبود انرژی و غذا، باعث مرگ آنها می شود. خواب زمستانی برای گونه های مختلف، فرق می كند و معمولا از اواخر پاییز تا اواخر بهمن ماه و اوایل اسفند می باشد. منطقه جغرافیایی و شرایط دمایی نیز در تعیین زمان آن نقش دارند.

5.     بعضی خفاشها مثل بینی برگه ای سه دندانه ای به استرس خیلی حساس هستند. هیچگاه خفاش ها را نگیرید و از دیواره و سقف غار جدایشان نكنید.

6.     در صورتی که ناچارید تا خفاش ها را لمس کنید حتما از دستکش استفاده نمایید تا خطر آلودگی به انگل، بیماری و سایر موارد کاهش یابد.

 

نشر: گروه غارنوردی و غارشناسی دنیای زیر زمین

گردآوری: زینب یوسفی پور

با سپاس از استاد گرامی دکتر سعید شهابی

 





نوع مطلب : بیوسیستماتیک، غارشناسی، غارنوردی، 
برچسب ها : غار، غارنوردی، غارشناسی، خفاش،
لینک های مرتبط :

       نظرات
سه شنبه 13 مرداد 1394
شاهپور امرالهی