تبلیغات
دنیای زیر زمین - نکاتی از خفاش ها که غارنوردان باید بدانند!
 
دنیای زیر زمین
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : شاهپور امرالهی
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

خفاش

خفاش­ها تنها پستاندارن پرنده هستند، که پرواز حقیقی دارند و مانند پرندگان قادرند در هوا پرواز کنند. نام علمی آنها Chiroptera بوده و به معنی "دست­های بال مانند" است. بال­های خفاش با بال­های بقیه پرندگان متفاوت است و به گونه دیگری ساخته شده، اما در عوض پوست بال­های خفاش جنسی شبیه چرم دارد و دارای خاصیت ارتجاعی است که باعث می­شود بال­هایش در طول استخوان­هایی که دست­ها و انگشتان خفاش را حرکت می­دهند کشیده شود. این راسته با 19 خانواده، 192 جنس و بیش از 1250 گونه با انتشار جهانی، یک چهارم کل پستانداران را تشکیل می­دهداین گروه جانوری، رژیم غذایی متنوعی از حشره خواری، شهد، گرده، میوه خواری و حتی خون خواری دارند.


خفاش

 

زیر راسته کلان خفاشان

خفاش­های این زیر راسته میوه­خوارند. دارای جثه بزرگند، انگشت دوم آن­ها چنگال­دار است و چون اکثر آن­ها از پژواک صدا برای موقعیت یابی استفاده نمی­کنند گوش کوچکی دارند. اکثراً در مناطق تاریک و متروکه بیتوته می­کنند و رژیم غذایی متنوعی از شهد، گرده و میوه خواری دارند. خفاش‌های بزرگ بواسطه جثه بزرگ از بقیه گونه­های خفاش حین پرواز و استراحت قابل تشخیص است. این خفاش­های بزرگ از حس بویایی­شان استفاده می­کنند تا غذا، میوه و یا آب میوه پیدا كنند. بعضی از خفاش­های این نوع عبارتند از: خفاش میوه خوار و خفاش شكوفه.

 

زیر راسته خردخفاشان

خفاشهای این زیر راسته حشره خوارند. اندازه آن­ها کوچک است اما بیش از 70% جمعیت خفاش­ها را شامل می­شوند. انگشت دوم دست آن­ها بدون چنگال است، گوش گسترده و شکل گوش حلقه بسته نیست و از انعکاس صوت تولید شده توسط خودشان در شکار استفاده می­کنند یعنی توانایی Echolocation دارند. پژواک­های بازگشتی اصوات، آن­ها را در تعقیب شکار خود و اجتناب از موانع راهنمایی می­کند. دارای 17 خانواده و بیش از 1000 گونه هستند.


 نیمی از استخوان بندی بدن خفاش میوه‌خوار.

 

نقش خفاش در اکوسیستم

خفاش­ها اعم از گونه ­های میوه خوار که در گرده افشانی و پراکندن دانه­ ها نقش دارند و گونه­ های حشره خوار که در از بین بردن حشرات آفت مؤثرند، نقش کلیدی در حفظ اکوسیستم دارند. تعدادی از پرندگان شکاری و همچنین مارها از گوشت خفاش ها تغذیه می کنند. در غار شیرآباد واقع در استان گلستان، سمندر غارزی که گونه ای کمیاب است از گوشت خفاش هایی که کف غار می افتند، تغذیه می کنند.

 

انتشار خفاش در ایران

تا كنون 50 گونه خفاش در ایران شناسایی شده است كه چندان هم دقیق نمی باشد. یك نمونه خفاش كه برای اولین بار از ایران گزارش شده به نام   trianops persicus كه بعد از آن از مناطق دیگر هم گزارش شده است. از جمله گونه هایی كه در ایران گسترش زیادی دارد و از لحاظ جمعیتی خیلی زیادند خفاش گوش موشیmyotis blythii    است. خفاشهای میوه خوار در جنوب ایران مثل جهرم و جنوب كرمان و قشم و بندرعباس و جنوب سیستان پراكنش دارند.

 

پژواک یابی

صدایی كه خفاشها تولید می كنند را معمولا ما نمی شنویم چون فركانس آن پایین تر از حد شنوایی ماست اما بعضی از آنها فركانسی كه تولید می كنند را گوش ما تفسیر می كند و قابل شنیدن هست. صدایی كه هر خفاش تولید می كند قدرت و فركانس متفاوتی دارد. صدای خفاشها را با دستگاه بت دیتكتور ضبط كرده و با نرم افزار مربوطه تفسیر می كنند. بطوری كه در كلونی چند هزارتایی هر نوزاد صدای مادر خود را به راحتی می شناسد و بر عكس. این پژواك یابی بسته به گونه مورد نظر و از لحاظ جغرافیایی و در كارهای متفاوت مثل شكار حشره، پیدا كردن جفت، پیدا كردن نوزاد و مكان زندگی و ... متغیر می باشد. خفاش هایی مثل دم موشی پژواك یابی ضعیفی دارند و معمولا در ورودی های غار با دهانه گشاد و طول كمتر زندگی می كنند. در صورتی نمونه هایی كه پژواك یابی قوی مانند خفاش های نعل اسبی دارند در عمق غارها نفوذ می كنند .

  

تولید مثل

سیستم­های جفت­گیری در بین گونه­های خفاش متفاوت است. بسیاری از خفاش­های نواحی معتدل در پاییز هنگامی که آن­ها نزدیک جایگاه زمستان خوابی خود در زمستان جمع می­شوند جفت­گیری می­کنند. در بسیاری از خرد خفاشان نئوتروپیکال یک یا دو نر از حریم ماده­ها دفاع می­کنند. در حالیکه بیشتر گونه­ها هر دو جنس چند همسر دارند برخی خفاش­ها همکه تک همسری را ترجیح می­دهند. در این موارد نر، ماده و بچه­های آن­ها در یک گروه و در یک محل زندگی  می­کنند و نرها ممکن است در حفاظت و تغذیه نسل جوان مشارکت کنند. در هنگام تولد وزن خفاش­های نوزاد بین 10 تا 30 درصد وزن مادرشان است تمام خفاش­های تازه متولد شده بطور کامل برای هم حفاظت و هم تغذیه به مادرشان وابسته هستند. خفاش­ها هنگام تولد توانایی پرواز ندارند و تا 2 تا 4 هفته بعد که این قدرت را پیدا کنند، هنگام پرواز به مادرشان می­چسبند.

 

خواب زمستانی

اکثر خفاش ها زمستان خوابی دارند و با کوچكترین شوك در زمستان از خواب بیدار شده و یك دفعه ذخیره چربی دو ماهه خود را از دست می دهند بطوری كه گاهی قادر به ادامه حیات نیستند. بیشتر آن‌ها برای پیدا کردن جای مناسب برای خواب زمستانی صدها کیلومتر پرواز می‌کنند. برخی از آن‌ها به خواب کاذب می‌روند و در هنگامی که هوا آنقدر گرم است که حشرات در آن فعال اند، آن‌ها هم بیدارند و تغذیه می‌کنند. دسته‌ای از آن‌ها سوراخ می‌کنند یا به غار می‌روند تا در آنجا شش ماه از سال را به خواب زمستانی بروند.

 

توصیه های جدی به غارنوردان

غارها اهمیت زیاد و نقش بسزایی در چرخه طبیعت دارند. از جنبه های اکولوژیک (زیست محیطی)، علمی، میراث فرهنگی، گردشگری و اقتصادی، غارها دارای ارزش بسیاری هستند.

حفاظت از جانوران تروگلوبیت که بسیار نادرند و از ذخایر ارزشمند ژنتیکی هستند بسیار مهم است. انواع جانوران غارزی ارزشمندند از جمله خفاش ها که به عنوان شاخص های اکولوژیکی از سلامت زیست محیطی غار می باشند و نقش مهمی در اکولوژی غار بازی می کنند. غارها لانه ای برای پرورش نوزادان، محل تجمع و خواب زمستانی خفاش ها هستند. خفاش ها علاوه بر نقشی که در کنترل جمعیت حشرات در بیرون غار دارند در غار تولید گوانا (فضله) می کنند که منبع غذایی بسیار مهمی برای انواع غارزیان است. بسیاری از جانوران غار وابسته به خفاش ها هستند.

1.     از انجام هرگونه آلودگی های صوتی و نوری و بسیاری از تخریب های انسانی مثل حفاری و به جا گذاشتن زباله در غار که این محیط آسیب پذیر را تخریب می کند و باعث از بین رفتن خفاش ها و دیگر جانوران غارزی می شود جدا خودداری کنید.

2.     بهتر است در زمانی كه خفاشها در خواب زمستانی بسر می برند و در زمان بارداری و شیردهی آنها از ورود به غار خودداری كرده و به هیچ وجه با نور باعث تحریك خفاش ها شد.

3.     خفاشها هیچ آسیبی به ما نمی رسانند، حتی اگر گله ای هم به سمت ما هجوم بیاورند هیچ كدام از آنها به ما اصابت نمی كنند. بنابراین اصلا نگران خفاش ها نباشید و از آنها نترسید و به حال خودشان رهایشان كنید.

4.     خفاش ها زمانی كه خواب زمستانی هستند نباید بیدار شوند چون انرژی كه از طریق چربی ذخیره كرده اند هدر رفته و كمبود انرژی و غذا، باعث مرگ آنها می شود. خواب زمستانی برای گونه های مختلف، فرق می كند و معمولا از اواخر پاییز تا اواخر بهمن ماه و اوایل اسفند می باشد. منطقه جغرافیایی و شرایط دمایی نیز در تعیین زمان آن نقش دارند.

5.     بعضی خفاشها مثل بینی برگه ای سه دندانه ای به استرس خیلی حساس هستند. هیچگاه خفاش ها را نگیرید و از دیواره و سقف غار جدایشان نكنید.

6.     در صورتی که ناچارید تا خفاش ها را لمس کنید حتما از دستکش استفاده نمایید تا خطر آلودگی به انگل، بیماری و سایر موارد کاهش یابد.

 

نشر: گروه غارنوردی و غارشناسی دنیای زیر زمین

گردآوری: زینب یوسفی پور

با سپاس از استاد گرامی دکتر سعید شهابی

 





نوع مطلب : بیوسیستماتیک، غارشناسی، غارنوردی، 
برچسب ها : غار، غارنوردی، غارشناسی، خفاش،
لینک های مرتبط :

       نظرات
سه شنبه 13 مرداد 1394
شاهپور امرالهی
دوشنبه 27 شهریور 1396 10:09 ق.ظ
Great beat ! I would like to apprentice while you
amend your website, how could i subscribe for a blog web
site? The account aided me a acceptable deal. I had been tiny bit acquainted of this your broadcast offered bright
clear idea
سه شنبه 17 مرداد 1396 08:03 ق.ظ
Hey! I'm at work browsing your blog from my new iphone!
Just wanted to say I love reading your blog and look forward to all your posts!
Keep up the fantastic work!
شنبه 14 مرداد 1396 10:44 ب.ظ
Sweet blog! I found it while searching on Yahoo News.
Do you have any tips on how to get listed in Yahoo News?
I've been trying for a while but I never seem to get there!
Many thanks
شنبه 7 مرداد 1396 06:57 ب.ظ
Everything is very open with a precise description of the challenges.
It was definitely informative. Your site is very useful.
Many thanks for sharing!
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 03:33 ب.ظ
Hi there mates, how is the whole thing, and what you would like to say about this piece of
writing, in my view its really amazing for me.
یکشنبه 28 شهریور 1395 12:37 ب.ظ
با عرض سلام و ادب

مطالب بسیار عالی و جالب بود

تشکر بسیار برای درج مطالب مفید

سه شنبه 13 مرداد 1394 03:16 ب.ظ
بسیار عالی بود.ممنون بابت اطلاعات مفیدی كه در اختیار ما قرار دادید
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر